Kitakujo 

Trajtoj de la Malnova Kitaka lingvo / jédziri tla annúrani kitákani kélini

Reen al la antaŭa paĝo

Pronomoj

Pronomoj en singularo nur estis jenaj

1a persono aku, aki, ako Ind.: aku
mu, mi, mo Esp-o: mi, …
2a persono tu, ti, to Lat-id.: tu, Per.: to, Kr.: ti
su, si, so Gr.: su, Fin.: sinä
3a persono emu, emi, emo TokP.: em, Pld.: em

Pronomoj pluralaj estis jenaj

1a persono mut, mit, mot  #1 & + Est.: -t "-j"
2a persono sut, sit, sot Gr.: συ [su] + Est.: -t "-j"
jut, jit, jot Angl.: you, Lit.: jus + Est.: -t "-j"
3a persono emut, emit, emot TokP.: em + Est.: -t "-j"

4a persono ankoraŭ mankis

Tabelvortoj

tabelvortoj je nuna kv- komenciĝis per q-:

qilan kvilan kie
ku qilan kvilanku kien
ot qilan kvilanket de kie
qi kve (kúnjaw) kiu (ine)
qu kve (mánjaw) kiu (vire)
qo kvo kio

tabelvortoj je tem- funkciis parte alie

tema teme (ĉi) tiu
temalan temilan (ĉi) tie
ku temalan temilanku (ĉi) tien

Kazoj

Genitivo estis formita per helpo de la vorteto taŭ "de"

Ojn ktp.

Devenaj formoj de ojn "unu" estis

ojnaŭ tik nur
ojndo mem

Prepozicioj

Anstataŭ up- uziĝis on- kaj na-

onsaj, nasaj upsaj sur
onku, naku upku sur -n

Malmultis la prepozicioj:

1. anku  #1 sur -n Ger.: an
2. ansaj  #2 sur Ger.: an
3. do ĝis Rus.: до [do]
4. enku en -n His.: en
5. ensaj en His.: en
6. is el Rus.: из [iz]
7. ku al Rus.: ко [ko], Pl.: k(e), …
8. ot de (move) Rus.: от [ot]
9. taŭ de (apartene) Pld.: tau (to)

Afiksaro

Ekzistis nur jenaj afiksoj:

1. an- mal- Kor.: an-, Gr.: a(n)-, Sans.: a(n)-
2. daŭ- -ad- Ger.: dauern
3. -j -u Rus.: -j
4. -kep- kapabla, pova Hung.: képes
5. ki- -lingva Sva.: ki-
6. ko- ek- Fr.: commencer
7. sa- ĝis-, fin- Sans.: samsthâ "fini"
8. te- -i; -as <stato> Fin.: tehdä, Hung.: tenni(#1) Kp. Sva.: ku-
9. ve- -iĝ- Ger.: werden

Ekzistis nur la partikuloj

1. nem ne Hung.: nem
2. ka ĉu Kor.. -kka, Jap.: -ka, Ind.: -kah
3. ma  #1 ne -u Sans.: mâ

La vortareto enhavis nur malmulton.

Anstataŭ te-máta uziĝis te-vída "vidi"

1. aki, ako, aku mi Ind.: aku
2. an- ne-  
3. anku  #1 sur -n Ger.: an
4. ansaj  #2 sur Ger.: an
5. aqo akvo Esp-o: akvo, Lat.: aqua
6. bambo infano It.: bambino
7. -bora bori Ger.: bohren
8. daŭbora boradi  
9. tebora bori  
10. -dansa danci Angl.: dance, Fr.: danser
11. daŭ- -ad- Ger.: dauern
12. -de -a Ĉi.: -de
13. dino tago Sans.: dína (Lit.: dienà, Rus.: день [denj]
14. do ĝis Rus.: до [do]
15. -ela vivi Fin.: elää
16. teela vivi  
17. elo vivo Fin.: elo
18. teesa elonsaj(#3) esti viva  
19. eluko besto Fin.: elukka
20. emi, emo, emu ŝi, ĝi, li TokP.: em, Pld.: em
21. enku en -n His.: en
22. ensaj en His.: en
23. -esa esti  
24. teesa esti, -as  
25. enteesa  #4 enesti  
26. veesa estiĝi  
27. -geja iri Ger.: gehen
28. tegeja iri, -as  
29. -gvara babili Rus.: говорить [gavaritj]
30. tegvara babili, -as  
31. is el Rus.: из [iz]
32. is ele, ekstere  
33. isaŭku elen  
34. isaŭ taŭ ekstere de  
35. -istua sidi Fin.: istua
36. daŭistua sidadi  
37. iši virino Heb.: iša
38. ka ĉu Kor.: -kka, Jap.: -ka, Ind.: -kah
39. -kep- kapabla, pova Hung.: képes
40. ki- -lingva Sva.: ki-
41. ko- ek- Fr.: commencer
42. ku al Rus.: ко [ko], Pl.: k(e), …
43. ma ne -u Sans.: mâ
44. maha granda Sans.: mahát, máhas, mahán
45. temaha grandi  
46. vemaha grandiĝi  
47. -maka manĝi Ind.: makan
48. mi, mo, mu mi Esp-o: mi, …
49. mit, mot, mut ni v-u supre + Est.: -t
50. naku sur -n Rus.: на [na]
51. nasaj sur
52. nem ne Hung.: nem
53. nokto nokto Lat.: nox, (gen.) noctis
54. ojn unu  
55. ojn nur  
56. ojndo mem  
57. ot de (move) Rus.: от [ot]
58. qi, qu kiu  
59. qilan kie v-u supre + Ger.: Land
60. ku qilan kien
61. ot qilan de kie
62. qo kio  
63. rajno pluvo Angl.: rain [rejn]
64. runu homo Keĉ.: runi (Devis esti korektita al: runa.)
65. sa- ĝis-, fin- Sans.: samsthâ "fini"
66. si, so, su ci, vi Fin.: sinä, Gr.: su
67. sit, sot, sut vi (pl.) v-u supre + Est.: -t
68. sina blua Rus.: синий [sinij], Fin.: sini, sinnen
69. tesina blui  
70. vesina bluiĝi  
71. siveti koloro Rus.: цвет [cvet]
72. -steja stari Ger.: stehen, Rus.: стоять [stojatj]
73. testeja stari  
74. taj -j Pld.: dei [daj]
75. tamso nokto Lit.: tamsùs, Sans.: tamâ,tami, tamî
76. taŭ de (apartene) Pld.: tau (to)
77. ti, to, tu ci, vi Kr.: ti, Per.: to, Lat-id.: tu
78. te- -i; -as <stato> Fin.: tehdä, Hung.: tenni  #5
79. tebora bori  
80. teesa esti  
81. tegeja iri  
82. tegvara babili  
83. teistua sidi  
84. tekepa povi, kapabli  
85. temaha grandi  
86. testeja stari  
87. tetoka paroli  
88. teviva vivi  
89. tevola voli  
90. teziva loĝi  
91. tezolta verdi  
92. tema tiu Fin.: tämä
93. temalan tie  
94. ku temalan tien  
95. tla la Angl.: the, Lat-id.: la
96. -toka paroli Angl.: talk [tok]
97. tetoka paroli  
98. ve- -iĝ- Ger.: werden
99. vemaha grandiĝi  
100. vezolta verdiĝi  
101. -vida vidi Lat.: videre
102. tevida vidi  
103. -vola voli Ger.: wollen, Lat.: volere
104. tevola voli  
105. -ziva loĝi Rus.: жить [ĵitj], живу [ĵivu]
106. teziva loĝi  
107. zolta verda Rus.: жёлтый [ĵoltyj]
108. tezolta verdi  
109. vezolta verdiĝi  

Aldonaĵo

Kazoj

Numero Kazo Finaĵo Nuna funkcio Finaĵo
1 Nominativo -   -
2 Posesivo -de   -de
3 Genitivo-Partitivo -so Partitivo -wak (dial.: -so)
Genitivo -ni
4 Akuzativo -n   -n
5 Dativo-Lativo -ku Lativo -ku
Dativo -ge
6 Lokativo -saj Lokativo 1 -saj

Sociolekte aperis kelkfoje lokativo je -jm.

Verboj /Gèra-sónori

Kitaka Senco Etimo Ekzemplo Senco
tel- -is Fin.: tehdä, Hung.: tenni + Sl.: -la & Mong.: лаа [laa] telístua sidis
tesj- -os Fin.: tehdä, Hung.: tenni + Lit.: -si(u) & Vj.: se tesjístua sidos

Vortoj / Sónori

Malnove Senco Etimo Nune
áqo akvo Lat.: aqua, It.: acqua, Esp-o: akvo súvo, vári, vési
anelà malviva Kor.: an-, Gr./Sans.: an- (a-)
+ Hung.: élet
anélta
béru tempo Som.: ber vákti, méti
gáni hepato Vj.: gan jákno, úpsi
hiépu  #1 kapo; ĉefo Ĉi.: hiep péno, kepálo / ?
hínti malantaŭo Ger.: hinter anpíreo, ájsu
te-kéta foriri, -as Kaz.: ketiw na-skéta, na-pojs-géja
láni ejo Tlng.: lan ájko
péo kapo Est.: pea, Fin.: pää péno

Al la sekva ĉapitro
© René Philipp - Bilnjobíru Àdvodóstu, 27.10.2005