Kitakujo 

La tonemoj de la Kitaka / Tla zvónćuri kitákani kélini

Normaj tonemoj / fácvari zvónćuri

a) Unua tonemo / ójnenśe zvónću

Ĝi povas esti markata per la jena supersigno "´".

Ekz.:

míco kato teképa povas namáka manĝi

b) Dua tonemo (2t) / ékenśe zvónću

Ĝi devas esti markata per unu el la jenaj supersignoj "^" aŭ "~".

Bonvolu atenti, ke la prefikso de verba infinitivo na- estas metata, sed tamen ignortata ĉe la alfabeta ordo. Same okazas pri la lingva prefikso ki-.

1. âbra forta
2. na-âka veturi
3. akû jen
4. âmpu ofico
5. ârvi(#1) -logio
6. bâlu posedanto
7. bâmbi bebo
8. bêlo ravo; plezuro
9. bêra malhelruĝa, bruna
10. bôdi fiŝkaptilo
11. bôla abunda, plensufiĉa
12. bôno principo
13. brôdu ulo, kamarado, kunulo
14. na-ćêta vomi
15. ćûŋa meza
16. dâglo simio
17. dâko tegmento
18. dâŋo arko
19. dâro bastono
20. na-dâśa maldungi
21. dêbo umbiliko
22. dîni religio
23. dôlaw, dôla, dôlawku(#2) malsupre, malsupra, malsupren
24. Dôlu dolaro
25. dûgo argila poto/vazo/ujo
26. na-êla(#3) vivi
27. êluko besto
28. fâra preta
29. ki-gêlgja irlanda
30. gîgu kratero
31. gûo(#4) lando
32. hâsva malfacila
33. hîlo morto
34. na-hôva ŝati
35. îrm- -fobio
36. îsko bito
37. îsu artiko
38. jãm(#N) tri
39. jãśi infano
40. na-jôva intenci
41. na-kâja meti
42. na-kâla voki
43. kâla-sóno interjekcio
44. kãn(#N) kvar
45. kâri ĉas(ad)o
46. na-kârka(#5) bezoni
47. na-kêla(#6) veni
48. kêpi pinto de monto
49. kêti cent mil
50. na-kîra opinii; kredi
51. kôgaju palato
52. kôndo koko
53. na-kûja kuŝi; dormi
54. na-kûla aŭdi
55. kûra blu-nigra
56. kwâna larĝa
57. lâku telero
58. na-lêŋa vojaĝi
59. lîmi kvinteto, kvinopo
60. lôku(#7) loko, ejo
61. lûgo herbejo
62. na-lûpa vori
63. mâko papavo
64. mâklo parenco
65. mâli farbo
66. na-mânda lerni
67. mêa(#8) kun
68. mêlni inko
69. mêni luno
70. mên-emi(#9) monato
71. mêni-gúno lundo
72. mêso tablo
73. mîtu argilo
74. mõ- -os
75. môgu fungo
76. môko kolo; gorĝo
77. môz- deci-
78. mûlu buŝ(eg)o
79. mûno ovo
80. nâki du(op)o, paro
81. nâni, nânu oklino, onklo
82. -nêl kvara
83. nîlu najlo
84. nînda svelta
85. na-njâla leki
86. njâta sengusta
87. nô'e ĉe -n
88. nône ĉe
89. nôro de ĉe
90. nô'on laŭ ĉe
91. nôno pensaĵo
92. na-nôsta(#10) supreniri
93. nûj(#11) ni (inkl.)
94. nûmo oleo (por mangaĵoj)
95. õm(#N) du
96. pâlvi(#12) vilaĝo
97. pâp- femto-
98. pâtu dekopo
99. pâwo fasko
100. -p-(#13) (de) super (+n)
101. pêno(#14) kapo
102. na-pêta porti surbrake
103. pîku nordo
104. na-pôka akcepti
105. na-pôkewa(#15) esti akceptata
106. pôn(#N) kvin
107. pû- muziko; sono; ...
108. na-pûŋa ĝusti
109. râśta ĝusta
110. râtu(#16) piedo; gambo
111. ki-rêna portugala
112. rêpu vosto
113. rôŋo(#17) pneŭo
114. ki-sãma samea
115. sâwa sana
116. na-sêma forlasi
117. sîso des
118. skêsa malbona
119. na-sôla(#18) diri
120. na-sûpa suĉi
121. śâk- eksa-
122. śêmi aero
123. śvĩ- ajn
124. tân as -anta
125. tâzu baseno
126. têlu skorpiono
127. na-tîda okazi
128. na-tîra malŝlosi
129. na-tîsa, tîso guti, guto
130. na-tôlka traduki
131. na-tôla nombri
132. tôp- tera-
133. tûni ŝtofo
134. ûću marsupio
135. ûdi(#19) haŭto
136. -ûps-(#20) trinkaĵo, likva manĝaĵo
137. ûsu(#21) subjekto
138. ûtu saketo
139. na-vâka gardi
140. vâtu(#22) trajno
141. na-vêla ordoni
142. -vêt kvina
143. vî(#23) scii
144. ki-vĩta fiĝia
145. vôvaw hund(et)o
146. wãk(#N) ses
147. zômo(#24) medio

La dua tonemo funkcias simile al la sesa tonemo en la vjetnama, krom ke anstataŭ glota sono malfortege aperas intera konsonanto, kiu dependas de la vokalo. Ĉe a estas malfortega h. Ĉe o kaj u estas malfortega w. Ĉe e kaj i estas malfortega j.

Dialektaj aldonoj je la tonemoj / ráźdari gudájori je tla zvónćuri

Kelkaj dialektoj aldonas tonemojn.

Tritonemaj dialektoj / tirzvónćari ráźduri

La tria tonemo en kelkaj dialektoj similas la la kvina tono de la Vjetnama.

Norma formo Dialekte Senco Etimo Komento
béri bri ekde Turk.: beri Pro: na-béra "porti", bêra "malhelruĝa; bruna"
mo- m- -an- Cv.: mo- Pro: mo "mi (neŭtre)" kaj mõ- "-os".
tána tna malgranda Sans.: tanú Pro: -tan "al"
na-vára na-vra atendi Hung.: vár Pro: vári "akvo"

Rilataj terminoj / bécari sónomori

Laŭ la ĉina eblas la jenaj terminoj por tonemoj (ĉine [shēng], Kant.: sing1seng1(#1) (Ĉin.(Gab.): šīng(#G))) > kitake śíŋori.

"tonoj"

"kvalito"

Al la sekva ĉapitro
27.01.2023