Kitakujo 

La tonemoj de la Kitaka / Tla zvónćuri kitákani kélini

Normaj tonemoj / fácvari zvónćuri

a) Unua tonemo / ójnenśe zvónću

Ĝi povas esti markata per la jena supersigno "´".

Ekz.:

míco kato teképa povas namáka manĝi

b) Dua tonemo (2t) / ékenśe zvónću

Ĝi devas esti markata per unu el la jenaj supersignoj "^" aŭ "~".

Bonvolu atenti, ke la prefikso de verba infinitivo na- estas metata, sed tamen ignortata ĉe la alfabeta ordo. Same okazas pri la lingva prefikso ki-.

1. âbra forta
2. na-âka veturi
3. akû jen
4. âmpu ofico
5. bâlu posedanto
6. bâmbi bebo
7. bêlo ravo; plezuro
8. bêra malhelruĝa, bruna
9. bôdi fiŝkaptilo
10. bôla abunda, plensufiĉa
11. bôno principo
12. brôdu ulo, kamarado, kunulo
13. na-ćêta vomi
14. ćûŋa meza
15. dâglo simio
16. dâko tegmento
17. dâŋo arko
18. dâro bastono
19. na-dâśa maldungi
20. dêbo umbiliko
21. dîni religio
22. dôlaw, dôla, dôlawku(#1) malsupre, malsupra, malsupren
23. Dôlu dolaro
24. dûgo argila poto/vazo/ujo
25. na-êla(#2) vivi
26. êluko besto
27. fâra preta
28. ki-gêlgja irlanda
29. gîgu kratero
30. gûo(#3) lando
31. hâsva malfacila
32. hîlo morto
33. na-hôva ŝati
34. îsko bito
35. îsu artiko
36. jãm(#N) tri
37. jãśi infano
38. na-jôva intenci
39. na-kâja meti
40. na-kâla voki
41. kâla-sóno interjekcio
42. kãn(#N) kvar
43. kâri ĉas(ad)o
44. na-kârka(#4) bezoni
45. na-kêla(#5) veni
46. kêpi pinto de monto
47. kêti cent mil
48. na-kîra opinii; kredi
49. kôgaju palato
50. kôndo koko
51. na-kûja kuŝi; dormi
52. na-kûla aŭdi
53. kûra blu-nigra
54. lâku telero
55. na-lêŋa vojaĝi
56. lîmi kvinteto, kvinopo
57. lôku(#6) loko, ejo
58. lûgo herbejo
59. na-lûpa vori
60. mâko papavo
61. mâklo parenco
62. mâli farbo
63. na-mânda lerni
64. mêa(#7) kun
65. mêlni inko
66. mêni luno
67. mên-emi(#8) monato
68. mêni-gúno lundo
69. mêso tablo
70. mîtu argilo
71. mõ- -os
72. môgu fungo
73. môko kolo; gorĝo
74. môz- deci-
75. mûno ovo
76. nâki du(op)o, paro
77. nâni, nânu oklino, onklo
78. -nêl kvara
79. nîlu najlo
80. nînda svelta
81. na-njâla leki
82. njâta sengusta
83. nô'e ĉe -n
84. nône ĉe
85. nôro de ĉe
86. nô'on laŭ ĉe
87. nôno pensaĵo
88. na-nôsta(#9) supreniri
89. nûj(#10) ni (inkl.)
90. nûmo oleo (por mangaĵoj)
91. õm(#N) du
92. pâlvi(#11) vilaĝo
93. pâtu dekopo
94. pâwo fasko
95. -p-(#12) (de) super (+n)
96. pêno(#13) kapo
97. na-pêta porti surbrake
98. pîku nordo
99. na-pôka akcepti
100. na-pôkewa(#14) esti akceptata
101. pôn(#N) kvin
102. pû- muziko; sono; ...
103. na-pûŋa ĝusti
104. râśta ĝusta
105. râtu(#15) piedo; gambo
106. ki-rêna portugala
107. rêpu vosto
108. rôŋo(#16) pneŭo
109. ki-sãma samea
110. sâwa sana
111. na-sêma forlasi
112. skêsa malbona
113. na-sôla(#17) diri
114. na-sûpa suĉi
115. śêmi aero
116. śvĩ- ajn
117. tân as -anta
118. têlu skorpiono
119. na-tîda okazi
120. na-tîra malŝlosi
121. na-tîsa, tîso guti, guto
122. na-tôlka traduki
123. na-tôla nombri
124. tûni ŝtofo
125. ûdi(#18) haŭto
126. -ûps-(#19) trinkaĵo, likva manĝaĵo
127. ûsu(#20) subjekto
128. na-vâka gardi
129. vâtu(#21) trajno
130. na-vêla ordoni
131. -vêt kvina
132. vî(#22) scii
133. ki-vĩta fiĝia
134. vôvaw hund(et)o
135. wãk(#N) ses
136. zômo(#23) medio

La dua tonemo funkcias simile al la sesa tonemo en la vjetnama, krom ke anstataŭ glota sono malfortege aperas intera konsonanto, kiu dependas de la vokalo. Ĉe a estas malfortega h. Ĉe o kaj u estas malfortega w. Ĉe e kaj i estas malfortega j.

Dialektaj aldonoj je la tonemoj / ráźdari gudájori je tla zvónćuri

Kelkaj dialektoj aldonas tonemojn.

Tritonemaj dialektoj / tirzvónćari ráźduri

Norma formo Dialekte Senco Etimo Komento
béri bri ekde Turk.: beri Pro: na-béra "porti", bêra "malhelruĝa; bruna"
mo- m- -an- Cv.: mo- Pro: mo "mi (neŭtre)" kaj mõ- "-os".
tána tna malgranda Sans.: tanú Pro: -tan "al"
na-vára na-vra atendi Hung.: vár Pro: vári "akvo"

Rilataj terminoj / bécari sónomori

Laŭ la ĉina eblas la jenaj terminoj por tonemoj (ĉine [shēng], Kant.: sing1seng1(#1) (Ĉin.(Gab.): šīng(#G))) > kitake śíŋori.

"tonoj"

"kvalito"

Al la sekva ĉapitro
16.01.2022