Kitakujo 

La tonemoj de la Kitaka / Tla zvónćuri kitákani kélini

Normaj tonemoj / fácvari zvónćuri

a) Unua tonemo / ójnenśe zvónću

Ĝi povas esti markata per la jena supersigno "´".

Ekz.:

míco kato teképa povas namáka manĝi

b) Dua tonemo (2t) / ékenśe zvónću

Ĝi devas esti markata per unu el la jenaj supersignoj "^" aŭ "~".

Bonvolu atenti, ke la prefikso de verba infinitivo na- estas metata, sed tamen ignortata ĉe la alfabeta ordo. Same okazas pri la lingva prefikso ki-.

1. âbra forta
2. na-âka veturi
3. akû jen
4. âmpu ofico
5. bâlu posedanto
6. bâmbi bebo
7. bêlo ravo; plezuro
8. bêra malhelruĝa, bruna
9. bôdi fiŝkaptilo
10. bôla abunda, plensufiĉa
11. bôno principo
12. brôdu ulo, kamarado, kunulo
13. na-ćêta vomi
14. dâglo simio
15. dâko tegmento
16. dâŋo arko
17. dâro bastono
18. na-dâśa maldungi
19. dêbo umbiliko
20. dîni religio
21. dôlaw, dôla, dôlawku(#1) malsupre, malsupra, malsupren
22. Dôlu dolaro
23. dûgo argila poto/vazo/ujo
24. na-êla(#2) vivi
25. êluko besto
26. fâra preta
27. ki-gêlgja irlanda
28. gîgu kratero
29. hîlo morto
30. na-hôva ŝati
31. îsu artiko
32. jãm(#N) tri
33. jãśi infano
34. na-jôva intenci
35. na-kâla voki
36. kâla-sóno interjekcio
37. kãn(#N) kvar
38. kâri ĉas(ad)o
39. na-kêla veni
40. kêpi pinto de monto
41. kêti cent mil
42. na-kîra opinii; kredi
43. kôgaju palato
44. kôndo koko
45. na-kûla aŭdi
46 kûra blu-nigra
47. lâku telero
48. na-lêŋa vojaĝi
49. lîmi kvinteto, kvinopo
50. lôku(#3) loko, ejo
51. lûgo herbejo
52. na-lûpa vori
53. mâko papavo
54. mâklo parenco
55. mâli farbo
56. na-mânda lerni
57. mêa kun
58. mêlni inko
59. mêni luno
60. mên-emi monato
61. mêni-gúno lundo
62. mêso tablo
63. mîtu argilo
64. mõ- -os
65. môgu fungo
66. môko kolo; gorĝo
67. nâki du(op)o, paro
68. nâni, nânu oklino, onklo
69. nîlu najlo
70. nînda svelta
71. na-njâla leki
72. njâta sengusta
73. nô'e ĉe -n
74. nône ĉe
75. nôro de ĉe
76. nô'on laŭ ĉe
77. nôno pensaĵo
78. na-nôsta(#4) supreniri
79. nûmo oleo (por mangaĵoj)
80. õm(#N) du
81. pâlvi(#5) vilaĝo
82. pâtu dekopo
83. pâwo fasko
84. -pẽ-(#6) super (+n),
de super
85. pêno(#7) kapo
86. pîku nordo
87. na-pôka akcepti
88. na-pôkewa esti akceptata
89. pôn(#N) kvin
90. pû- muziko; sono; ...
91. na-pûŋa ĝusti
92. râśta ĝusta
93. ki-rêna portugala
94. rêpu vosto
95. rôŋo(#8) pneŭo
96. ki-sãma samea
97. sâwa sana
98. na-sêma forlasi
99. skêsa malbona
100. na-sûpa suĉi
101. śêmi aero
102. śvĩ- ajn
103. tân as -anta
104. têlu skorpiono
105. na-tîda okazi
106. na-tîra malŝlosi
107. na-tôlka traduki
108. na-tôla nombri
109. tûni ŝtofo
110. -ûps-(#9) trinkaĵo, likva manĝaĵo
111. ûsu(#10) subjekto
112. na-vâka gardi
113. vâtu(#11) trajno
114. na-vêla ordoni
115. vî(#12) scii
116. ki-vĩta fiĝia
117. vôvaw hund(et)o
118. wãk(#N) ses
119. zômo(#13) medio

La dua tonemo funkcias simile al la sesa tonemo en la vjetnama, krom ke anstataŭ glota sono malfortege aperas intera konsonanto, kiu dependas de la vokalo. Ĉe a estas malfortega h. Ĉe o kaj u estas malfortega w. Ĉe e kaj i estas malfortega j.

Dialektaj aldonoj je la tonemoj

Kelkaj dialektoj aldonas tonemojn.

Tritonemaj dialektoj

Norma formo Dialekte Senco Etimo Komento
béri bẻri ekde Turk.: beri Pro: na-béra "porti", bêra "malhelruĝa; bruna"
mo- mỏ- -an- Cv.: mo- Pro: mo "mi (neŭtre)" kaj mõ- "-os".
tána tảna malgranda Sans.: tanú Pro: -tan "al"
na-vára na-vảra atendi Hung.: vár Pro: vári "akvo"

Rilataj terminoj / Bécari sónomori

Laŭ la ĉina eblas la jenaj terminoj por tonemoj (ĉine šīng) > kitake śíŋori.

"tonoj"

"kvalito"

Al la sekva ĉapitro
05.07.2019