Kitakujo 

La tonemoj de la Kitaka / Tla zvónćuri kitákani kélini

Normaj tonemoj / fácvari zvónćuri

a) Unua tonemo / ójnenśe zvónću

Ĝi povas esti markata per la jena supersigno "´".

Ekz.:

míco kato teképa povas namáka manĝi

b) Dua tonemo (2t) / ékenśe zvónću

Ĝi devas esti markata per unu el la jenaj supersignoj "^" aŭ "~".

Bonvolu atenti, ke la prefikso de verba infinitivo na- estas metata, sed tamen ignortata ĉe la alfabeta ordo. Same okazas pri la lingva prefikso ki-.

1. âbra forta
2. na-âka veturi
3. akû jen
4. âmpu ofico
5. bâlu posedanto
6. bâmbi bebo
7. bêlo ravo; plezuro
8. bêra malhelruĝa, bruna
9. bôdi fiŝkaptilo
10. bôla abunda, plensufiĉa
11. bôno principo
12. brôdu ulo, kamarado, kunulo
13. na-ćêta vomi
14. dâglo simio
15. dâko tegmento
16. dâŋo arko
17. dâro bastono
18. na-dâśa maldungi
19. dêbo umbiliko
20. dîni religio
21. dôlaw, dôla, dôlawku(#1) malsupre, malsupra, malsupren
22. Dôlu dolaro
23. dûgo argila poto/vazo/ujo
24. na-êla(#2) vivi
25. êluko besto
26. fâra preta
27. ki-gêlgja irlanda
28. gîgu kratero
29. hîlo morto
30. na-hôva ŝati
31. îsu artiko
32. jãm tri
33. jãśi infano
34. na-jôva intenci
35. na-kâla voki
36. kâla-sóno interjekcio
37. kãn kvar
38. kâri ĉas(ad)o
39. kêpi pinto de monto
40. kêti cent mil
41. na-kîra opinii; kredi
42. kôgaju palato
43. kôndo koko
44. na-kûla aŭdi
45 kûra blu-nigra
46. lâku telero
47. na-lêŋa vojaĝi
48. lîmi kvinteto, kvinopo
49. lûgo herbejo
50. na-lûpa vori
51. mâko papavo
52. mâklo parenco
53. mâli farbo
54. na-mânda lerni
55. mêa kun
56. mêni luno
57. mên-emi monato
58. mêni-gúno lundo
59. mêso tablo
60. mîtu argilo
61. môgu fungo
62. môko kolo; gorĝo
63. nâki du(op)o, paro
64. nâni, nânu oklino, onklo
65. nîlu najlo
66. nînda svelta
67. na-njâla leki
68. njâta sengusta
69. nô'e ĉe -n
70. nône ĉe
71. nôro de ĉe
72. nô'on laŭ ĉe
73. nôno pensaĵo
74. na-nôsta supreniri
75. nûmo oleo (por mangaĵoj)
76. õm du
77. pâlvi vilaĝo
78. pâtu dekopo
79. pâwo fasko
80. pêno kapo
81. pîku nordo
82. na-pôka akcepti
83. na-pôkewa esti akceptata
84. na-pûŋa ĝusti
85. râśta ĝusta
86. ki-rêna portugala
87. rêpu vosto
88. rôŋo pneŭo
89. ki-sãma samea
90. sâwa sana
91. na-sêma forlasi
92. skêsa malbona
93. na-sûpa suĉi
94. śêmi aero
95. tân as -anta
96. têlu skorpiono
97. na-tîda okazi
98. na-tîra malŝlosi
99. na-tôlka traduki
100. na-tôla nombri
101. tûni ŝtofo
102. ûsu subjekto
103. na-vâka gardi
104. vâtu trajno
105. na-vêla ordoni
106. vî(#3) scii
107. ki-vĩta fiĝia
108. vôvaw hund(et)o
109. wãk ses
110. zômo medio

La dua tonemo funkcias simile al la sesa tonemo en la vjetnama, krom ke anstataŭ glota sono malfortege aperas intera konsonanto, kiu dependas de la vokalo. Ĉe a estas malfortega h. Ĉe o kaj u estas malfortega w. Ĉe e kaj i estas malfortega j.

Dialektaj aldonoj je la tonemoj

Kelkaj dialektoj aldonas tonemojn.

Tritonemaj dialektoj

Norma formo Dialekte Senco Etimo Komento
béri bẻri ekde Turk.: beri Pro: na-béra "porti", bêra "malhelruĝa; bruna"
tána tảna malgranda Sans.: tanú Pro: -tan "al"
na-vára na-vảra atendi Hung.: vár Pro: vári "akvo"

Rilataj terminoj / Bécari sónomori

Laŭ la ĉina eblas la jenaj terminoj por tonemoj (ĉine šīng) > kitake śíŋori.

"tonoj"

"kvalito"

Al la sekva ĉapitro
07.10.2018