Kitakujo 

La tonemoj de la Kitaka / Tla zvónćuri kitákani kélini

Normaj tonemoj / fácvari zvónćuri

a) Unua tonemo / ójnenśe zvónću

Ĝi povas esti markata per la jena supersigno "´".

Ekz.:

míco kato teképa povas namáka manĝi

b) Dua tonemo (2t) / ékenśe zvónću

Ĝi devas esti markata per unu el la jenaj supersignoj "^" aŭ "~".

Bonvolu atenti, ke la prefikso de verba infinitivo na- estas metata, sed tamen ignortata ĉe la alfabeta ordo. Same okazas pri la lingva prefikso ki-.

1. âbra forta
2. na-âka veturi
3. akû jen
4. âmpu ofico
5. bâlu posedanto
6. bâmbi bebo
7. bêlo ravo; plezuro
8. bêra malhelruĝa, bruna
9. bôdi fiŝkaptilo
10. bôla abunda, plensufiĉa
11. bôno principo
12. brôdu ulo, kamarado, kunulo
13. na-ćêta vomi
14. ćûŋa meza
15. dâglo simio
16. dâko tegmento
17. dâŋo arko
18. dâro bastono
19. na-dâśa maldungi
20. dêbo umbiliko
21. dîni religio
22. dôlaw, dôla, dôlawku(#1) malsupre, malsupra, malsupren
23. Dôlu dolaro
24. dûgo argila poto/vazo/ujo
25. na-êla(#2) vivi
26. êluko besto
27. fâra preta
28. ki-gêlgja irlanda
29. gîgu kratero
30. gûo(#3) lando
31. hîlo morto
32. na-hôva ŝati
33. îsu artiko
34. jãm(#N) tri
35. jãśi infano
36. na-jôva intenci
37. na-kâla voki
38. kâla-sóno interjekcio
39. kãn(#N) kvar
40. kâri ĉas(ad)o
41. na-kârka(#4) bezoni
42. na-kêla veni
43. kêpi pinto de monto
44. kêti cent mil
45. na-kîra opinii; kredi
46. kôgaju palato
47. kôndo koko
48. na-kûla aŭdi
49. kûra blu-nigra
50. lâku telero
51. na-lêŋa vojaĝi
52. lîmi kvinteto, kvinopo
53. lôku(#5) loko, ejo
54. lûgo herbejo
55. na-lûpa vori
56. mâko papavo
57. mâklo parenco
58. mâli farbo
59. na-mânda lerni
60. mêa kun
61. mêlni inko
62. mêni luno
63. mên-emi(#6) monato
64. mêni-gúno lundo
65. mêso tablo
66. mîtu argilo
67. mõ- -os
68. môgu fungo
69. môko kolo; gorĝo
70. nâki du(op)o, paro
71. nâni, nânu oklino, onklo
72. -nêl kvara
73. nîlu najlo
74. nînda svelta
75. na-njâla leki
76. njâta sengusta
77. nô'e ĉe -n
78. nône ĉe
79. nôro de ĉe
80. nô'on laŭ ĉe
81. nôno pensaĵo
82. na-nôsta(#7) supreniri
83. nûj(#8) ni (inkl.)
84. nûmo oleo (por mangaĵoj)
85. õm(#N) du
86. pâlvi(#9) vilaĝo
87. pâtu dekopo
88. pâwo fasko
89. -p-(#10) (de) super (+n)
90. pêno(#11) kapo
91. na-pêta porti surbrake
92. pîku nordo
93. na-pôka akcepti
94. na-pôkewa(#12) esti akceptata
95. pôn(#N) kvin
96. pû- muziko; sono; ...
97. na-pûŋa ĝusti
98. râśta ĝusta
99. ki-rêna portugala
100. rêpu vosto
101. rôŋo(#13) pneŭo
102. ki-sãma samea
103. sâwa sana
104. na-sêma forlasi
105. skêsa malbona
106. na-sôla diri
107. na-sûpa suĉi
108. śêmi aero
109. śvĩ- ajn
110. tân as -anta
111. têlu skorpiono
112. na-tîda okazi
113. na-tîra malŝlosi
114. na-tôlka traduki
115. na-tôla nombri
116. tûni ŝtofo
117. -ûps-(#14) trinkaĵo, likva manĝaĵo
118. ûsu(#15) subjekto
119. na-vâka gardi
120. vâtu(#16) trajno
121. na-vêla ordoni
122. -vêt kvina
123. vî(#17) scii
124. ki-vĩta fiĝia
125. vôvaw hund(et)o
126. wãk(#N) ses
127. zômo(#18) medio

La dua tonemo funkcias simile al la sesa tonemo en la vjetnama, krom ke anstataŭ glota sono malfortege aperas intera konsonanto, kiu dependas de la vokalo. Ĉe a estas malfortega h. Ĉe o kaj u estas malfortega w. Ĉe e kaj i estas malfortega j.

Dialektaj aldonoj je la tonemoj / ráźdari gudájori je tla zvónćuri

Kelkaj dialektoj aldonas tonemojn.

Tritonemaj dialektoj / tirzvónćari ráźduri

Norma formo Dialekte Senco Etimo Komento
béri bri ekde Turk.: beri Pro: na-béra "porti", bêra "malhelruĝa; bruna"
mo- m- -an- Cv.: mo- Pro: mo "mi (neŭtre)" kaj mõ- "-os".
tána tna malgranda Sans.: tanú Pro: -tan "al"
na-vára na-vra atendi Hung.: vár Pro: vári "akvo"

Rilataj terminoj / bécari sónomori

Laŭ la ĉina eblas la jenaj terminoj por tonemoj (ĉine [shēng], Kant.: sing1seng1(#1) (Ĉin.(Gab.): šīng(#G))) > kitake śíŋori.

"tonoj"

"kvalito"

Al la sekva ĉapitro
26.09.2021