Kitakujo 

La tonemoj de la Kitaka / Tla zvónćuri kitákani kélini

Normaj tonemoj / fácvari zvónćuri

a) Unua tonemo / ójnenśe zvónću

Ĝi povas esti markata per la jena supersigno "´".

Ekz.:

míco kato teképa povas namáka manĝi

b) Dua tonemo (2t) / ékenśe zvónću

Ĝi devas esti markata per unu el la jenaj supersignoj "^" aŭ "~".

Bonvolu atenti, ke la prefikso de verba infinitivo na- estas metata, sed tamen ignortata ĉe la alfabeta ordo. Same okazas pri la lingva prefikso ki-.

1. âbra forta
2. na-âka veturi
3. akû jen
4. âmpu ofico
5. bâlu posedanto
6. bâmbi bebo
7. bêlo ravo; plezuro
8. bêra malhelruĝa, bruna
9. bôdi fiŝkaptilo
10. bôla abunda, plensufiĉa
11. bôno principo
12. brôdu ulo, kamarado, kunulo
13. na-ćêta vomi
14. dâglo simio
15. dâko tegmento
16. dâŋo arko
17. dâro bastono
18. na-dâśa maldungi
19. dêbo umbiliko
20. dîni religio
21. dôlaw, dôla, dôlawku(#1) malsupre, malsupra, malsupren
22. Dôlu dolaro
23. dûgo argila poto/vazo/ujo
24. na-êla(#2) vivi
25. êluko besto
26. fâra preta
27. ki-gêlgja irlanda
28. gîgu kratero
29. hîlo morto
30. na-hôva ŝati
31. îsu artiko
32. jãm(#N) tri
33. jãśi infano
34. na-jôva intenci
35. na-kâla voki
36. kâla-sóno interjekcio
37. kãn(#N) kvar
38. kâri ĉas(ad)o
39. kêpi pinto de monto
40. kêti cent mil
41. na-kîra opinii; kredi
42. kôgaju palato
43. kôndo koko
44. na-kûla aŭdi
45 kûra blu-nigra
46. lâku telero
47. na-lêŋa vojaĝi
48. lîmi kvinteto, kvinopo
49. lôku(#3) loko, ejo
50. lûgo herbejo
51. na-lûpa vori
52. mâko papavo
53. mâklo parenco
54. mâli farbo
55. na-mânda lerni
56. mêa kun
57. mêni luno
58. mên-emi monato
59. mêni-gúno lundo
60. mêso tablo
61. mîtu argilo
62. mõ- -os
63. môgu fungo
64. môko kolo; gorĝo
65. nâki du(op)o, paro
66. nâni, nânu oklino, onklo
67. nîlu najlo
68. nînda svelta
69. na-njâla leki
70. njâta sengusta
71. nô'e ĉe -n
72. nône ĉe
73. nôro de ĉe
74. nô'on laŭ ĉe
75. nôno pensaĵo
76. na-nôsta(#4) supreniri
77. nûmo oleo (por mangaĵoj)
78. õm(#N) du
79. pâlvi(#5) vilaĝo
80. pâtu dekopo
81. pâwo fasko
82. pêno(#6) kapo
83. pîku nordo
84. na-pôka akcepti
85. na-pôkewa esti akceptata
86. pôn(#N) kvin
87. pû- muziko; sono; ...
88. na-pûŋa ĝusti
89. râśta ĝusta
90. ki-rêna portugala
91. rêpu vosto
92. rôŋo(#7) pneŭo
93. ki-sãma samea
94. sâwa sana
95. na-sêma forlasi
96. skêsa malbona
97. na-sûpa suĉi
98. śêmi aero
99. śvĩ- ajn
100. tân as -anta
101. têlu skorpiono
102. na-tîda okazi
103. na-tîra malŝlosi
104. na-tôlka traduki
105. na-tôla nombri
106. tûni ŝtofo
107. -ûps-(#8) trinkaĵo, likva manĝaĵo
108. ûsu(#9) subjekto
109. na-vâka gardi
110. vâtu(#10) trajno
111. na-vêla ordoni
112. vî(#11) scii
113. ki-vĩta fiĝia
114. vôvaw hund(et)o
115. wãk(#N) ses
116. zômo(#12) medio

La dua tonemo funkcias simile al la sesa tonemo en la vjetnama, krom ke anstataŭ glota sono malfortege aperas intera konsonanto, kiu dependas de la vokalo. Ĉe a estas malfortega h. Ĉe o kaj u estas malfortega w. Ĉe e kaj i estas malfortega j.

Dialektaj aldonoj je la tonemoj

Kelkaj dialektoj aldonas tonemojn.

Tritonemaj dialektoj

Norma formo Dialekte Senco Etimo Komento
béri bẻri ekde Turk.: beri Pro: na-béra "porti", bêra "malhelruĝa; bruna"
mo- mỏ- -an- Cv.: mo- Pro: mo "mi (neŭtre)" kaj mõ- "-os".
tána tảna malgranda Sans.: tanú Pro: -tan "al"
na-vára na-vảra atendi Hung.: vár Pro: vári "akvo"

Rilataj terminoj / Bécari sónomori

Laŭ la ĉina eblas la jenaj terminoj por tonemoj (ĉine šīng) > kitake śíŋori.

"tonoj"

"kvalito"

Al la sekva ĉapitro
21.04.2019