Kitakujo 

La tonemoj de la Kitaka / Tla zvónćuri kitákani kélini

Normaj tonemoj / fácvari zvónćuri

a) Unua tonemo / ójnenśe zvónću

Ĝi povas esti markata per la jena supersigno "´".

Ekz.:

míco kato teképa povas namáka manĝi

b) Dua tonemo (2t) / ékenśe zvónću

Ĝi devas esti markata per unu el la jenaj supersignoj "^" aŭ "~".

Bonvolu atenti, ke la prefikso de verba infinitivo na- estas metata, sed tamen ignortata ĉe la alfabeta ordo. Same okazas pri la lingva prefikso ki-.

1. âbra forta
2. na-âka veturi
3. akû jen
4. âmpu ofico
5. bâlu posedanto
6. bâmbi bebo
7. bêlo ravo; plezuro
8. bêra malhelruĝa, bruna
9. bôdi fiŝkaptilo
10. bôla abunda, plensufiĉa
11. bôno principo
12. brôdu ulo, kamarado, kunulo
13. na-ćêta vomi
14. dâglo simio
15. dâko tegmento
16. dâŋo arko
17. dâro bastono
18. na-dâśa maldungi
19. dêbo umbiliko
20. dîni religio
21. dôlaw, dôla, dôlawku malsupre, malsupra, malsupren
22. Dôlu dolaro
23. dûgo argila poto/vazo/ujo
24. na-êla vivi
25. êluko besto
26. fâra preta
27. ki-gêlgja irlanda
28. gîgu kratero
29. hîlo morto
30. na-hôva ŝati
31. îsu artiko
32. jãm tri
33. na-jôva intenci
34. na-kâla voki
35. kâla-sóno interjekcio
36. kãn kvar
37. kâri ĉas(ad)o
38. kêpi pinto de monto
39. kêti cent mil
40. na-kîra opinii; kredi
41. kôgaju palato
42. kôndo koko
43. na-kûla aŭdi
44 kûra blu-nigra
45. lâku telero
46. na-lêŋa vojaĝi
47. lîmi kvinteto, kvinopo
48. lûgo herbejo
49. na-lûpa vori
50. mâko papavo
51. mâklo parenco
52. mâli farbo
53. na-mânda lerni
54. mêa kun
55. mêni luno
56. mên-emi monato
57. mêni-gúno lundo
58. mêso tablo
59. mîtu argilo
60. môgu fungo
61. môko kolo; gorĝo
62. nâki du(op)o, paro
63. nâni, nânu oklino, onklo
64. nînda svelta
65. na-njâla leki
66. njâta sengusta
67. nô'e ĉe -n
68. nône ĉe
69. nôro de ĉe
70. nô'on laŭ ĉe
71. nôno pensaĵo
72. nûmo oleo (por mangaĵoj)
73. õm du
74. pâtu dekopo
75. pâwo fasko
76. na-pôka akcepti
77. na-pôkewa esti akceptata
78. na-pûnga ĝusti
79. râśta ĝusta
80. ki-rêna portugala
81. rêpu vosto
82. rôŋo pneŭo
83. ki-sãma samea
84. sâwa sana
85. na-sêma forlasi
86. skêsa malbona
87. na-sûpa suĉi
88. śêmi aero
89. tân as -anta
90. têlu skorpiono
91. na-tîda okazi
92. na-tîra malŝlosi
93. na-tôlka traduki
94. na-tôla nombri
95. tûni ŝtofo
96. ûsu subjekto
97. na-vâka gardi
98. vâtu trajno
99. na-vêla ordoni
100. vî scii
101. ki-vĩta fiĝia
102. vôvaw hund(et)o
103. wãk ses
104. zômo medio

La dua tonemo funkcias simile al la sesa tonemo en la vjetnama, krom ke anstataŭ glota sono malfortege aperas intera konsonanto, kiu dependas de la vokalo. Ĉe a estas malfortega h. Ĉe o kaj u estas malfortega w. Ĉe e kaj i estas malfortega j.

Dialektaj aldonoj je la tonemoj

Kelkaj dialektoj aldonas tonemojn.

Tritonemaj dialektoj

Norma formo Dialekte Senco Etimo Komento
béri bẻri ekde Turk.: beri Pro: na-béra "porti", bêra "malhelruĝa; bruna"
tána tảna malgranda Sans.: tanú Pro: -tan "al"
na-vára na-vảra atendi Hung.: vár Pro: vári "akvo"

Rilataj terminoj / Bécari sónomori

Laŭ la ĉina eblas la jenaj terminoj por tonemoj (ĉine šīng) > kitake śíŋori.

"tonoj"

"kvalito"

Al la sekva ĉapitro
© René Philipp - Bilnjobíru Àdvodóstu, 16.05.2017