Kitakujo 

La tonemoj de la Kitaka / Tla zvónćuri kitákani kélini

Normaj tonemoj / fácvari zvónćuri

a) Unua tonemo / ójnenśe zvónću

Ĝi povas esti markata per la jena supersigno "´".

Ekz.:

míco kato teképa povas namáka manĝi

b) Dua tonemo (2t) / ékenśe zvónću

Ĝi devas esti markata per unu el la jenaj supersignoj "^" aŭ "~".

Bonvolu atenti, ke la prefikso de verba infinitivo na- estas metata, sed tamen ignortata ĉe la alfabeta ordo. Same okazas pri la lingva prefikso ki-.

1. âbra forta
2. na-âka veturi
3. akû jen
4. âmpu ofico
5. bâlu posedanto
6. bâmbi bebo
7. bêlo ravo; plezuro
8. bêra malhelruĝa, bruna
9. bôdi fiŝkaptilo
10. bôla abunda, plensufiĉa
11. bôno principo
12. brôdu ulo, kamarado, kunulo
13. na-ćêta vomi
14. dâglo simio
15. dâko tegmento
16. dâŋo arko
17. dâro bastono
18. na-dâśa maldungi
19. dêbo umbiliko
20. dîni religio
21. dôlaw, dôla, dôlawku(#1) malsupre, malsupra, malsupren
22. Dôlu dolaro
23. dûgo argila poto/vazo/ujo
24. na-êla(#2) vivi
25. êluko besto
26. fâra preta
27. ki-gêlgja irlanda
28. gîgu kratero
29. hîlo morto
30. na-hôva ŝati
31. îsu artiko
32. jãm tri
33. jãśi infano
34. na-jôva intenci
35. na-kâla voki
36. kâla-sóno interjekcio
37. kãn kvar
38. kâri ĉas(ad)o
39. kêpi pinto de monto
40. kêti cent mil
41. na-kîra opinii; kredi
42. kôgaju palato
43. kôndo koko
44. na-kûla aŭdi
45 kûra blu-nigra
46. lâku telero
47. na-lêŋa vojaĝi
48. lîmi kvinteto, kvinopo
49. lûgo herbejo
50. na-lûpa vori
51. mâko papavo
52. mâklo parenco
53. mâli farbo
54. na-mânda lerni
55. mêa kun
56. mêni luno
57. mên-emi monato
58. mêni-gúno lundo
59. mêso tablo
60. mîtu argilo
61. mõ- -os
62. môgu fungo
63. môko kolo; gorĝo
64. nâki du(op)o, paro
65. nâni, nânu oklino, onklo
66. nîlu najlo
67. nînda svelta
68. na-njâla leki
69. njâta sengusta
70. nô'e ĉe -n
71. nône ĉe
72. nôro de ĉe
73. nô'on laŭ ĉe
74. nôno pensaĵo
75. na-nôsta supreniri
76. nûmo oleo (por mangaĵoj)
77. õm du
78. pâlvi vilaĝo
79. pâtu dekopo
80. pâwo fasko
81. pêno(#3) kapo
82. pîku nordo
83. na-pôka akcepti
84. na-pôkewa esti akceptata
85. pû- muziko; sono; ...
86. na-pûŋa ĝusti
87. râśta ĝusta
88. ki-rêna portugala
89. rêpu vosto
90. rôŋo(#4) pneŭo
91. ki-sãma samea
92. sâwa sana
93. na-sêma forlasi
94. skêsa malbona
95. na-sûpa suĉi
96. śêmi aero
97. śvĩ- ajn
98. tân as -anta
99. têlu skorpiono
100. na-tîda okazi
101. na-tîra malŝlosi
102. na-tôlka traduki
103. na-tôla nombri
104. tûni ŝtofo
105. ûsu(#5) subjekto
106. na-vâka gardi
107. vâtu(#6) trajno
108. na-vêla ordoni
109. vî(#7) scii
110. ki-vĩta fiĝia
111. vôvaw hund(et)o
112. wãk ses
113. zômo(#8) medio

La dua tonemo funkcias simile al la sesa tonemo en la vjetnama, krom ke anstataŭ glota sono malfortege aperas intera konsonanto, kiu dependas de la vokalo. Ĉe a estas malfortega h. Ĉe o kaj u estas malfortega w. Ĉe e kaj i estas malfortega j.

Dialektaj aldonoj je la tonemoj

Kelkaj dialektoj aldonas tonemojn.

Tritonemaj dialektoj

Norma formo Dialekte Senco Etimo Komento
béri bẻri ekde Turk.: beri Pro: na-béra "porti", bêra "malhelruĝa; bruna"
mo- mỏ- -an- Cv.: mo- Pro: mo "mi (neŭtre)" kaj mõ- "-os".
tána tảna malgranda Sans.: tanú Pro: -tan "al"
na-vára na-vảra atendi Hung.: vár Pro: vári "akvo"

Rilataj terminoj / Bécari sónomori

Laŭ la ĉina eblas la jenaj terminoj por tonemoj (ĉine šīng) > kitake śíŋori.

"tonoj"

"kvalito"

Al la sekva ĉapitro
15.02.2019