Kitakujo 

Likvaĵoj / Úsori

a) Enkonduko / Enbrúŋeni

úkso(#1) trinkaĵo Mong.: ус [us] "akvo" & Juk.: uk'ul, uk'ik "trinki"
úpśo(#2) trinkaĵo, likva manĝaĵo Mong.: ус [us] "akvo" & Keĉ.: upyay "trinki" & Gv.: u "trinki; manĝi" (y'u "trinki akvon") & Mong.: уух [u:ĥ]
úso(#3) likvaĵo Mong.: ус [us] "akvo"

b) En la korpo / Énsaj tla bádu

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
ájćkuso ĉuro ájćko + -us- testiko + likvo Ger.: Ei [aj] kómku Sr.: coméx [koméx/]®
bájuso limfo baj- + -us- blanka + likvo Ĉin.: [bái] (白色 [báisè])    
beáduso ĉirkaŭfeta fluidaĵo,
amniolikvaĵo
beádo + -us- utero + likvo Ngan.: beada°    
dímuso sango dim + -us- ruĝa + likvo Orm.: diimaa ásri Sans.: ásrk, ásrt, asrjâ
délo Vask.: odol, Ejak./Ath.: deł
véri Fin.: veri, Hung.: vér, Mrdv.: ver'
dítuso(#1) lakto díti + -us- mamo + likvo Vask.: diti málko(2) Rus.: молоко [mëlakó], Angl.: milk,
Pld.: Melk, Mez.Pld.: melk, Gt.: miluks
piénu Lit.: pienas, Ltv.: piens
súsi Ind.: susu > TokP.: susu
dzírkuso sango dzírku + -us- koro + likvo Mong.: зүрх [dzürĥ] ásri Sans.: ásrk, ásrt, asrjâ
délo Vask.: odol, Ejak./Ath.: deł
véri Fin.: veri, Hung.: vér, Mrdv.: ver'
jáknuso galo jákno + -us- hepato + likvo Sans.: yákrt (gen.) yaknáh, Lit.: (j)eknos, (j)aknos njáli Ind.: nyali
úpsuso úpsi + -us- Acug.: úpsi
káljuso salivo kálju + -us- lango + likvo Keĉ.: qallu dáhi Vj.: dãi
kújuso cerumeno, orelvakso kúju + -us- orelo + likvo Kor.: kui    
rínruso rínri + -us- Keĉ.: rinri    
mátuso(#3) larmo máti + -us- okulo + likvo Ind.: mata, Ceb.: matá
& Gr.: ματι [máti]
asári Ltv.: asara, asaras
dákru Gr.(poet.): δακρυ [dákru]
máti-sùvo Ind.: mata, Ceb.: matá & Gr.: ματι [máti] + Kaz.: suw
négu Vask.: negar (nigar)
mízuso(#4) urino na-míza + -us- pisi + likvo Ltv.: mīzt kúnso Ngan.: kunsa°, kunsê, kunsa- (Fin.: kusi)
púsluso púsli + -us- veziko + likvo Lit.: pūslė mútro Cig.: mutér, (pl.) mutera
múkluso puso múkli + -us- vundo + likvo Khl.: mukily, Kpn.: muk?ily, Lsn.: muukil púmbu(#5) Cig.(Lov., Burg.): phumb
náhkuso ŝvito náhki + -us- haŭto + likvo Karl./Fin.: nahka kihámki Sr.: quihámaj [kihámax]® (ihámaj [ihámax]®)
nóhuso(#6) cerbospina likvo nóhu + -us- cerbo + likvo Jap.: (Kor.: noe, Ĉin.: / [nǎo])    
píŋsuso(#7) spermo píŋsu + -us- kaco + likvo Ger.: Pimmel, pinkeln, pissen kómku Sr.: coméx [koméx/]®
srátuso(#8) lakso na-sráta + -us- feki + likvo Rus.: срать [sratj] riáku Km.: riak
sénkuso(#9) muko sénki + -us- nazo + likvo Keĉ.: senqa    
símuso(#10) salivo sími + -us- buŝo + likvo Keĉ.: simi dáhi Vj.: dãi
vjéluso vomaĵo na-vjéla + -us- vomi + likvo Alb.: vjell vjélaso vidu maldekstre

c) Trinkaĵoj / Pítasori, kísasori, úpjasori

Alternative anstataŭ -us- eblas la sufikse uzata -upś--uks-, ekz. kárupśo resp. kárukso "kafo".

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
boáruso biero boari + -us- hordeo + likvo Kor.: bo.ri & Angl.: barley boárizébo(#1) Kor.: bo.ri & Angl.: barley + Kant.: zeb1
cúkruso nektaro; siropo cúkru + -us- sukero + likvo Lit.: cukrus mózo(#2) Ĉeĉ.: moz 'Honig' ("mielo")
dítuso(#3) lakto díti + -us- mamo + likvo Vask.: diti málko(#4) Rus.: молоко [mëlakó], Angl.: milk,
Pld.: Melk, Mez.Pld.: melk, Gt.: miluks
piénu Lit.: pienas, Ltv.: piens
súsi Ind.: susu > TokP.: susu
éltuso(#5) viskio élto + -us- vivo + likvo Hung.: élet    
gíwtuso(#6) infuzaĵo na-gíwta + -us- verŝi + likvo Gt.: giutan    
kakáuso likva kakao,
kakaotrinkaĵo
kakáu + -us- kakao + likvo =    
káruso(#7) kafo kára + -us- nigra + likvo Turk.: kara káfu(#8) Esp-o: kafo, Ger.: Kaffee, Cig.(Burg.): kafe,
Lao.: kaafee, Isl.: kaffi(#9)
kévuso(#10) mineralakvo kévo + -us- mineralo + likvo Ĥan.: kev, kew, Mrdv.: kev kéva súvo Ĥan.: kev, kew, Mrdv.: kev + Kaz.: suw, Uzb.: suv
kéva vári Ĥan.: kev, kew, Mrdv.: kev + Sans.: vâ´r, vâri,
vârî, Av.: vâr, (vairi-), Mn.Nor: vari
kéva vési Ĥan.: kev, kew, Mrdv.: kev + Fin./Est.: vesi
médzuso(#11) medo médzi + -us- mielo + likvo Slvk.: med; & Fin.: mesi, Hung.: méz,
Mrdv.: meď & Jap.: mitsu
   
mélnuso kokakolo méln + -us- nigra + likvo Ltv.: melns    
nióruso(#12) kokos-lakto nióru + -us- kokoso + likvo Malaj.: nior    
sváduso(#13) limonado sváda + -us- dolĉa + likvo Sans.: svadu góso Isl.: gos
téuso(#14) teo téo + -us- teo + likvo =    
źúŋuso(#15) źúŋ + -us- ĉina + likvo Ĉin.: [zhōng](#15a), Kant.: zung1    

Sukoj / Zéburi, túŋori

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
ápluso(#1) pomsuko áplo + -us- pomo + likvo Pld.: Appel áplozébo Pld.: Appel + Kant.: zeb1
máhhmenuso(#2) máhhmeno + -us- Ĉjn.: ma'xemeno màhhmenozébo Ĉjn.: ma'xemeno + Kant.: zeb1

d) Drinkaĵoj / Léwasori

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
hájtuso(#1) alkohola trinkaĵo, viskio hájta + -us- mistera + likvo TokP.: hait    
múvuso(#2) alkoholo múva + -us- malbona + likvo Mong.: муу [muu]    
púrnuso brando na-púrna + -us- bruli + likvo Gr.: πυρ [pur] + n rújpi Fin.: ryyppy*
rókwuso(#3) alkoholo rókwa + -us- freneza + likvo Sr.: roocö [rôkw]®, (var.) croocö [krôkw]®    

e) Likvaj manĝaĵoj / Ámari mákasori

Alternative anstataŭ -us- eblas la sufikse uzata -upś-, ekz. zójkupśo "porkaĵsuko".

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
káluso(#1) fiŝsaŭco kálo + -us- fiŝo + likvo Fin./Est.: kala & Som.: kalluun    
ímpuso(#2) mielo ímpi + -us- abelo +likvo Ger.(dial.): Imp médzi Slvk.: med; & Fin.: mesi, Hung.: méz,
Mrdv.: meď & Jap.: mitsu
zójkuso(#3) porkaĵsuko zójko + -us- porko + likvo Pld.: Soech    

Supoj kaj buljonoj / Sámlori va sómliri

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
kérkuso kokosupo; kokobuljono kérko + -us- koko + likvo Gr.: kérkos, Mez.Irl.: cercc [1] kèrko-sámlo
kèrko-slápi;
[2] kèrko-sómli
vidu maldekstre + Km.: såmlå
vidu maldekstre + Snĉ.: slap
vidu maldekstre + Km.: såmlå + ablaŭto
kônduso kôndo Sng.: kɔ́ndɔ́ [1] kôndo-sámlo
kôndo-slápi;
[2] kôndo-sómli
vidu maldekstre + Km.: såmlå
vidu maldekstre + Snĉ.: slap
vidu maldekstre + Km.: såmlå + ablaŭto

f) Plantaj likvoj / Zóltukari úsori

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
bérzuso(#1) betulsuko bérzi + -us- betulo + likvo Oset.: bärz, Trk.: berza(s), Ltv.: bêrzs, Mn.Pr.: berzê, berse    
púmuso(#2) arbosuko púmu + -us- arbo + likvo Fin./Est.: puu & Ger.: Baum    
puúso rezino pu- + -us- lign(aĵ)o/arbo + likvo Fin./Est.: puu ríci Cig.(Lov.): ricij

g) Likvaĵoj de vetero kaj en la naturo / Ámasori nálśini va dábipi

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
álpsuso pluvo álpsi + -us- nubo + likvo Het.: alpas ásći Aĉum.: ásĉi (dial.) asĉi
rájno Angl.: rain
svási Toĥ.A: swase
àpigóruso lafo àpigóri + -us- vulkano + likvo Ind.: api + Rus.: гора [gora]    
kívuso(#1) hajlo kívi + -us- ŝtono + likvo Fin./Est.: kivi tjúvi Enc.: t'ûwi
jég-elmo(#2) Hu.: jég + Hu.: elem
jègi-svási(#3) Hu.: jég + Toĥ.A: swase
pútuso flako púti + -us- vojo + likvo Rus.: путь [putj]    
sóluso(#4) salakvo sóli + -us- salo + likvo Est.: sool & Rus.: соль [solj],
Slvk.: sol', TokP.: sol,
   

h) Diversaj nomoj / Dórćari námiri

vorto senco partoj sencoj etimo sinonimoj etimo
cílaruso(#1) hidrargo cílaru + -us- arĝento + likvo Vask.: zilar    
ćéćuso(#2) alkoholo ćéća + -us- ebria + likvo Tlng.: chech    
dókuso likva veneno dóka + -us- venena + likvo Vj.: đôc [dowk] & Jap.: dokú(#3)    
ékśuso(#4) vinagro ékśa + -us- acida + likvo Turk.: ekşi útlu Alb.: úthull
hójuso(#5) bromo na-hója + -us- fetori + likvo Vj.: hôi    
líptuso gluilo na-lípta + -us- glui + likvo Lit.: lìpti    
púruso napalmo púru + -us- fajro + likvo Gr.: πυρ [pur]    
ráśtuso inko na-ráśta + -us- skribi + likvo Lit.: rašti mélni Geo.: melani
sápuso(#6) sap- + -us- nigra + likvo Lak.: sap
sivétuso farbo sivéti + -us- koloro + likvo Rus.: цвет [cvet] mâli(#7) Fin.: maali
wígluso oleo wígli + -us- graso + likvo Lak.: wígli tláhu(#8) Nav.: tlah
nûmo(#9) Tib.: num

i) Rilataj verboj / Bécari gèra-sónori

Vorto Senco Etimo Derivaĵoj Senco
na-gíwta(#1) verŝi Gt.: giutan    
na-kísa trinki Sr.: quisi [kisi]® kísaso trinkaĵo
na-píta Rus.: пить [pitj] pítaso
na-úkpa Juk.: uk'ul, uk'ik & Keĉ.: upyay úkpaso
na-úpja Keĉ.: upyay úpjaso
na-lása guti Ltv.: lāse lási guto
na-tîsa(#2) Enc.: tisa-ś tîso
na-léwa drinki Sva.: ku-lewa léwaso drinkaĵo
na-línkva gluti Kim.: llyncu línkvo gluto
na-njéla Hung.: nyelni njélo
na-śúra flui Sum.: šur    
na-úpśa(#3) trinki; manĝi likvaĵon Mong.: ус [us] "akvo" & Keĉ.: upyay "trinki" & Gv.: u "trinki; manĝi" (y'u "trinki akvon") na-an-úpśa maltrinki; malmanĝi likvaĵon

Al la sekva ĉapitro
25.11.2021