Kitakujo 

Son-simboliko / Bùnji-simbolíko

1. Interjekcioj / kâla-sónori

La distingon laŭĉapitran mi transprenis de 'HB LS', volumo 1, paĝo 304-309.

a) Sento-vortoj / dùjgu-sónori

Kit. Senco Etimo Verbo Senco
aca Tib.: ats'a, ats'aa 'autsch' na-áca krii aŭ
ahh Ger.: ach na-áhh-ica ĝemegi
càk!   Ger.: Zack! [cak] cáka rapida
ćop aĥ kion mi ĵus diris, pardonu Ind.: cop 'ach was sag ich denn, (nicht) pardon'    
fi fi Esp-o: fi, Lit.: fì(#1)    
hhow Enc.: xow na-hhów-ica aĥi
juhh     na-júhh-ica ĝojkrii, jubili
ko ek Fr.: commencer [komenser], Mrt.: komâse    
niŋ tint Ind.: ning 'kling'    
śap ŝmac Turk.: şapir na-śáp-ota ŝmaci
vaj ve Av.: vayôi, Lat.: vae, Arm.: vay, Gt.: wai, Lit.: vai,
Ar.: way; Av.: avôi, âvôya, Kim.: gwae, Isl.: vá, vei,
Het.: uwai, Ak.: ai
   
tiktúk tiktak Manĉ.: tik tuk 'Herzklopfen'    

b) Logaj kaj pelaj vokoj / jóśari va húsari kâlori

Kit. Senco Etimo Verbo Senco
hushus huŝ Ind.: hus, hus na-húsa peli
mic   Ger.: Mieze    

c) Ordonaj kaj trankviligaj vortoj / solságari va metíhhari sónori

Kit. Senco Etimo Verbo Senco
cit pst Lit.: cìt    
hi'e(#1) jen … Ger.: hier!    
njit! For! Ind.: nyit "iru for!"    

2. Onomatopeoj / Námamuri

Kit. Senco Etimo Verbo Senco
ćup ŝvup Ind.: cup 'schwupp! zack! (an sich reißen, packen)'    
gup pum Ind.: gup    
peŋ! paf Ger.: peng    

3. Bestaj sonoj / êlukari búnjori

Kit. Senco Etimo Verbo Senco
kur kver-kver Ind.: kur na-kúra kveri
kvik kvik Ger.: quiek na-kvík-ica kviki
njaw miaŭ Vog.: ńawg-, Fin.: nauku-, Hung.: nyávog na-njáwka miaŭi
wau boj Ind.: wau na-wáu-a boji

4. Son-verboj / búnjari gèra-sónori

a) Primaraj / ójnomari

Homoj / rúnori
Kit. Senco Etimo
na-búrća murmur(eg)i; grumbli Jid.: búrtschen
na-cípa krii Cig.(Lov.): cipíj (Prät.) cip-indas
na-gíka Rus.: гикать [gíkatj], гикнуть [gíknutj]
na-fitjéla (Var.: na-pitjéla, na-pítla.) fajfi Cig.(Lov.): fitjelij < Hung.: fütyül
na-gútla ('Var.: na-gújtla') plaŭdeti Isl.: gutla [gyhdla] 'plätschern'
na-kerkéra graŭli Keĉ.: qerqeryay
na-kifáśa plore singulti Sr.: quifáhz [kifá?ŝ]®
na-kipópa frapeti Sr.: cpop [k-]®
na-kórga murmuri (ventro) Hung.: korog
na-kvórsa ronki Fin.: kuorsata
na-mókva ridi Bur.: mooq
na-sméja Rus.: смеяться [smejátjsja]
na-nérga kritikaĉi, grumbli Ger.: nörgeln, (dial.) nergeln, nirgeln
na-njáwra murmuri; grumbli Lit.: niauróti
na-njúrna grumbli Lit.: niurnéti
na-núrka grumbli; kvereli Ndl.: nurken
na-pókśa klaki, kraki Lit.: pokčėti
na-rópka krak(et)i Cig.(Lov.): ropogij (Prät.) ropogindas, Hung.: ropog
na-tíca ŝuŝi Mi
na-túca
na-tláćka klaki; aplaŭdi Ger.: klatschen (+ sono-reordigo)
na-vláća klaki Mi
Objektoj / ósori
Kit. Senco Etimo
na-déna (Var.: na-dójna) soni(#1) Pld.: dönen
na-dréna (Var.: na-dróna, na-drójna) muĝi, zumegi Ger.: dröhnen
na-kríwsta (Var.: na-krújsta) grinci Gt.: kriustan
na-tíŋa soni(#2) Ĉin.: tîng
na-zvóna soni; sonori Rus.: звонить [zvonítj]
Bestoj / êlukori
Kit. Senco Besto Etimo
na-báśa boji hundo Cig.: baš-ól (Prät.) baš-ilas (Sans.: bhas-)
na-gróta graki korvo Lit.: gróti
na-hhrúka grunti porko, apro Jid.: chr(j)úken
na-kóhhna Sr.: cooxnij [kôx/nix]®
na-njéka hurleti hundo Hung.: nyekken (Vog.: naxś-)

b) Sekundaraj / ékemari

Ili parte troviĝas en la antaŭa ĉapitroj. (Interjekcioj, onomatopeoj, bestaj sonoj)

Devenaj je -ic- / apagámari je -ic-

Ĝi esprimas intenson kaj iterativon.

el sonoj

Kit. Senco Etimo
-ic- - Mn.A.Ger.: -azzen, -izzen, (Mez.A.Ger.: -ezen)
na-áhhica ĝemegi Ger.: ächzen
na-hhówica aĥi Enc.: xow
na-júhhica ĝojkrii, jubili k-u Ger.: jauchzen
na-kvíkica kviki Ger.: quieksen

el io alia

Kit. Senco Etimo Verbo Senco
ti ci (ine) Kr./Slov./Kim./Alb.: ti na-tíica ci-diri
to ci (neŭtre) Per.: to na-tóica
tu ci (vire) Lat./Umbr./It./Hisp./Port./Ltv./Gl.: tu, Lit.: tù, Irl.: tú na-túica
na-hópa hopi Esp-o: hopi, Ger.: hopsen nahópica hopi
Devenaj je -ot- / apagámari je -ot-
Kit. Senco Etimo Verbo Senco
śap ŝmac Turk.: şapir na-śáp-ota ŝmaci

Al la sekva ĉapitro
© René Philipp - Bilnjobíru Àdvodóstu, 07.09.2017