Kitakujo 

Esperanto-vorto = Kitaka afikso / Esperanto-sóno = Kitáka gubándu

Laŭ bazaj radikoj / Loŋ uráhari daháturi

Adjektivoj / Òjta-sónori

Prefiksoj / pìrebánduri
1. -famili-(#L) dźja- Ĉin.: 家 [jiā] (en 家庭 [jiātíng], 家屬 [jiāshŭ]) dźjadújka tjurka (kiel familio)
2. -familieg-(#L) dźjo-(#1) dźjourála urala (kiel familiego)
3. -grup-(#L) zu- Ĉin.: 组 (組) [zŭ] zusláva slava (kiel grupo)
4. -lingva ki-(#2) Sva.: ki- kivéna rus-lingva
Sufikso / pasbándu
1. simila -ems-(#1) Turk.: -imsi, -msi gjúpemsa stulteca

Numeraloj / Tàlu-sónori

1. foje -mul(#1) Kiĉ.: -mul ojn-mul(#1) unufoje
2. naskito -ujz- Turk.: -üz (-iz) ekujzori ĝemeloj

Pronomoj / Svenàmi-sónori

Prefiksoj / pìrebánduri
1. ajn dew-(#1)(#J) Mn.Pr.: dêiwas, deiwas, deiws, deywis + Ĉeĥ.: ví dew-náne kiu ajn
2. nemt-(#2) Hung.: nem + Mong.: мэд- [med] nemt-kve
3. nevim-(#2) Ĉeĥ.: nevím nevim-kvo kio ajn
4. śvî-(#3)(#J) Enc.: še(#4) "ne" + Ĉeĥ.: ví śvîkve kiu ajn
5. kiu scias namt- Jap.: 何 [nani] 'what' ("kio") & Sva.: nani 'who' ("kiu")
+ Mong.: мэд- [med]		 namt-kvílan kiu scias kie
Sufiksoj / pasbánduri
1. ajn -libe(#1) Rus.: -либо [libo] & Lat.: -libet kve-líbe kiu ajn
2. -vujs(#2) Ger.: würde & Angl.: would
& Pŝt.: wú- [ŭu-] + Lat.: esse		 kve-vujs
3. ĉiu [pron.] -pan- Mn.Gr.: πᾶν [pan] vo-pan-e ni ĉiuj
4. nur [pron.] -tik- Lit.: tik vo-tik-e nur ni

Substantivoj / Àsi-sónori

Prefiksoj / pìrebánduri
1. antaŭa geo- Kant.: geo6(#K), 舊/旧 [gau6(#W)] geogódipi en/ dum la antaŭa jaro
2. ĉiu- moj- Vj.: mọi (mỗi) moj-dín(aw) ĉiutage
3. ligno- pu- Fin./Est.: puu pupláto breto
4. muzik-; son- pû-(#1) Gua.: pu pûsíli kordo
5. rivero de ći- Ind.: ci [ĉi] 'Fluß' ("rivero") ći-ajásu rivero de erco(j)
6. sekva raj- Jap.: 来 [rai] rajdíno sekva tago
7. malantaŭ-, post- taga-(#2) Est.: taga tagaístulo(#3) malantaŭa seĝo, postseĝo
tagamiéto(#4) kaŝpenso, subintenco
tagamúni(#5) posta pordo
tagapuole, tagapuolipi(#6) dorsflanke, postflanke, malantaŭ(e)
tagapuoli(#7) dorsflanko, posta flanko
Sufiksoj / pasbánduri
1. arbo -aswu Aĉum.: asw̓ú(#1) 'tree' ("arbo") bátil-àswu prunarbo, prunujo
2. -owc-(#2) A.Sor.: -owc (Pl.: -owiec) bátil-owco
3. estonta -raŋ Gua.: rã śáti-raŋ fianĉino (estonta edzino)
4. iama, eksa -kwe Gua.: -kue, (-ngue) dóstu-kwe eksamiko
5. -infano, -fil(in)o -ajś- Sr.: yaazu [jâŝi]® + parta inversigo Paol-ajśu Paŭlo-filo
6. kara -cin(#3) Naŭ.: -tzin Rénu-cin kara Reneo
7. -likvo -us-(#4) Mon.: ус [us] dítuso lakto
8. nomo de ludo aŭ distraĵo -meźi(#R) Turk.: -mece vîmeźi enigmo
9. paĉjo … -apja(#5) Tulu.: [appa, appè], Tam.: appaa(#K), அப்பா [appā(#W)] Mónu-apja paĉjo Monuo
10. panjo … -ama(#5) Tam.: ammaa(#K), அம்மா [ammā(#W)] Íti-àma panjo Itino
11. -planto -ilć- Snĉ.: -iɬč málseŋ-ilći mirtelujo
12. regiono -akti Gl.: -actis Rújg-akti regiono Rugeno
13. riverego -ali Trk.: ala Bêrali bruna riverego
14. salo -śjo(#6) Jap.: 塩 [shió] píkaśjo kuir-salo
15. sam-X-ano -daś- Turk.: daş dîn-daśo samreligiano
16. sen-X-a -tlena(#7)(#A) Hung.: -tlen súvotlena(#8) senakva

Verboj / Gèra-sónori

Por tio ekzistas diversaj grupoj de afiksoj, kiuj troviĝas jene:

Sciencaj afiksoj / Ílmari gubánduri

Mi reordigis ĉion ĉi tie laŭ la libro "Esperanto-pola vortaro", paĝoj 15-17.

prefiksoj / pirebánduri

1. bi- Lat. ĥem. snew- Eg.: snéwe(#K), snwj(#W), Kopt.: ⲥⲛⲉⲩ [snew] m.
(parencas Kopt.: ⲥⲛⲁⲩ [snav] (m.), ⲥⲛ̄ⲧⲉ [snouti,] (f.))		 snewbéśa bimetala
snewújvi bigamio
2. centi- Lat. fiz. juz- Uzb.: juz '100' juzśikáli centilitro
3. deci- Lat. fiz. môz-(#1) el zom inversante la sekvon de la literoj môzśikáli decilitro
4. deka- Gr. fiz. zom- Ling.: zómi 'zehn' zomśikáli dekalitro
5. di-(#2) Gr. ĥem. snew- Eg.: snéwe(#K), snwj(#W), Kopt.: ⲥⲛⲉⲩ [snew] m.
(parencas Kopt.: ⲥⲛⲁⲩ [snav] (m.), ⲥⲛ̄ⲧⲉ [snouti,] (f.))		 snewjáŋido,
snewíltido		 dioksido
6. giga- Gr. fiz.: 109, komp. ljun- Keĉ.: lluna ljunvólto gigavolto
7. hekto-(#P) Gr. fiz. ŋam- Ling.: nkámá(#K), nkama(#W) ŋamśikáli hektolitro
8. hiper- Gr. fiz. úpar- varianto de úpre' "super" ùpardéna hipersona
úparrókśozásri hiperglukemio
ùparrúwa hiperaktiva
9. hipo- Gr. ĥem., fiz. zim- varianto de zem' "sub" zimjóndazito hipoklorito
zimrókśozásri hipoglukemio
10. infra- Lat. fiz. zimrúda infraruĝa
11. kilo- Gr. fiz.: 103 ŋin- Vj.: nghìn ŋinćígo kilometro
12. makro- Gr.   roa- Maor.: roa roavisárdo makrokosmo
13. mega- Gr. 106 sej-(#3) Mong.: сая [saja] + ablaŭto sejtórhhu(#4) megatuno
mec- Arm.: մեծ [mec] mecćúlu megalito
14. mikro- Gr.   wej- Ĉin.: 微 [wēi, wéi] wejpilémi mikrofilmo
wejnézlo mikroskopo
wejújzlo
wejvisárdo mikrokosmo
15. mili- Lat. fiz.: 10-3 miŋ- Uzb.: ming '1000' miŋśikáli mililitro
tas- Geo.: ათასი [atasi] tasśikáli
16. miria- Gr. fiz.: 104 wan- Ĉin.: 萬 [wàn] wan-śikáli mirialitro
17. mono-(#5) Gr.   ic- Fin.: yksi, Est.: üks (NSam.: okta, Ĉerm.: ik, ikte)
& Paj.: ita, Tag.: isá(#K), isa(#W) (Tet.: ida)		 icjáŋido, icíltido monoksido
icpoansku, -i monarĥo, -ino
icrénka monokromata
pal- vidu sub "numeraloj" paljáŋido, palíltido monoksido
palrénka monokromata
18. pan-(#6) Gr.   ujl- Irl.: uile ujlrénka pankromata
ljap- Keĉ.: llapa ljaprénka
19. penta- Gr.   pram- Km.: ប្រាំ [pram]  pramstínu(#7) pentaedro
20. per- Lat. ĥem. nad- Pl.: nad- (el nadtlenek 'peroxide' ("peroksido")) nadjáŋido,
nadíltido		 peroksido
21. poli- Gr.   ćánd-(#8) Per.: چند [čand] ćandstínu(#9) poliedro
ćandújvi poligamio
ćandzjédi polifonio
22. proto- Gr. ling. àsli- Ind.: asli àsli-kéli protolingvo, pralingvo
śus- Ur.: š(v)-usë śusásami prototipo
śusmímbo protozoo
śúsono protono
23. semi- Lat.   puol- Fin.: puoli puolútlalo semiacetalo
24. seskvi- Lat.   pojl- el puol- kaj ojn mikse pojlćíga seskvimetra
25. tele- Gr.   vejte- Ger.: Weite [vajtë] vejtetókelo telefono
26. tetra- Gr.   dor- Kaz.: tört, Turk.: dört; Mong.: дөрвөн [dörwön] dorstínu(#10) tetraedro
nal- Ĉerm.: nal, nalat & Tel.: nala-, nālugu, Tam.: naalu nalstínu(#10)
27. ultra- Lat.   hujp- Fin.: huippu hujppérsa ultraviola

sufiksoj / pasbánduri

1. -ac- bot. -ajt- Isl.: ætt 'family' ("familio") bérzajtori betulacoj
2. -al- bot. -erd- Slov.: red + parta inversigo áwsnerdori urtikaloj
3. ĥem. -al- = útlalo acetalo
4. -at-(#1) ĥem. -at- = jóndazato klorato
5. -ator- teĥ. -elg- mallongigita el -el- + -egv- pèrneŋúpelgu transformatoro
6. -ed- zool. -ejm- Fin.: heimo '(taxonomy) family' ("(taksonomio) familio") tlánejmori cervedoj
7. -en-(#P) zool. -ajm- Fin.: heimo '(taxonomy) family' ("(taksonomio) familio") + ablaŭto ćigósajmori mustelenoj
8. -hidr- ĥem.       klorhidro
9. -icid- ĥem., med. -irt- Hung.: -irtó móhirtori insekticidoj
10. -id-(#2) ĥem. -id- = hójusido bromido
11. -ik-   -ik- = dústazika ékśo azotika acido
12. sci. -ilm- Turk.: ilim júpsilmo komputiko
13. -il-(#3) ĥem. -uź- Ĉin.: 物質 [wùzhì, wùzhí] sújskuźo karbonilo
14. -iliard-(#4)(#P) mat. -erb-(#4) Mong.: тэрбум [terbum] nálerbu kvariliardo (106*4+3=1027)
15. -ilion-(#5) mat. -ujk-(#5) Ceb.: yukot 'million' ("miliono") + parta inversigo nálujko kvariliono (106*4=1024)
16. -it-(#6) ĥem. -it- = jóndazito klorito
17. med. -dig- el dígi "inflamo", per ablaŭto el na-déga "bruli" bàndûdi-dígo konjunktivito
kùjdígo otito
mújdigo rinito
18. -metr-(#7) teĥ. -mitl- mallongigita el na-míta kaj -el- bósmitlo vakumetro
-ukr- Malaj.: ukur bósukro
19. -oid-   -ams- el -ems- + ablaŭto jajsápramsu elipsoido
20. -oide-(#P) bot.       orkidoideoj
21. zool.       homoideoj
22. -ol- ĥem. -and- Jap.(Ok.): 油, あんだ [anda] dársinjandu metanolo
jíminjandu etanolo
23. -olog- med. -orv- el órvo "kuracisto" ûdórvo dermatologo,
haŭtkuracisto
sci. -elm- el -ilm- kaj ablaŭto éltelmu biologo
-ilmerj- kombino el -ilm- kaj -erj- íhhilmerju glaciologo
24. -ologi-(#R) med. -ârv-(#8) el órvo "kuracisto" kaj ablaŭto ûdârvi dermatologio
sci. -ilm- el ílmi "scienco" éltilmo biologio
25. -opsid-(#P) bot. -emś- el -ems- "-ec-" púksemśori pinopsidoj
26. -oz-(#9) med., vet., bot., ĝar. -awr- Kaz.: ауру [auru] îsawri artrozo
njárdawri neŭrozo
tloŋékśawri ketoacidozo
27. ĥem. -oz- = dústazoza ékśo azotoza acido
érepozi arabinozo
íks¸ozi sakarozo
jóćozi(#10) ribozo
piénozi laktozo
rókśozi glukozo
róśozi eritrozo
rúmkozi celulozo
sládozi maltozo
sújtozi galaktozo
tlóŋozi(#11) ketozo
újvozi fruktozo
zúrozi ksilozo
28. -skop- teĥ. -nezl- mallongigita el na-néza + -el- mélnézlo termoskopo
-ujzl- mallongigita el na-újdza + -el- mélujzlo

Aldonaj afiksoj / Gudájari gubánduri

Prefiksoj

1. a-, an-, in-(#Ŝ)(#1) Gr. / Lat. un- Ger.: un- unátvisto ateisto
unbénta amorfa
unkírvo atomo
unpáwa(#2) inerta
unpoanski anarkio
unráska(#3) inerta (ankaŭ ĥemie)
unsérwuta(#4) neorganika
2. ab-(#Ŝ) Lat. nuo- Lit.: nuo nuopérgjaku abituro
3. alo-(#Ŝ) Gr. biéd- Ĉin.: 別的 [biéde] bièdbénto alomorfo
bièdbúnjo alofono
bièdéhi alosomo
bièdórci alergio
4. amfi- Gr. dow- Ĉin.: 都 [dōu] 'all, both' ("ĉiuj, ambaŭ"),
Kant.: dêu3 'Paar' ("paro")(#5)		 dowéltuko amfibio
5. ana-(#Ŝ) Gr. on- Angl.: on onkírvi anatomio
onléwsi analizo
6. anti-, kontraŭ- Gr. / Lat. han- Jap.: 反 [han-] (Ĉin.: 反 [fǎn]) hanéjdzi antimaterio
hanéltazi antibiotiko
hankitáka antikitaka
7. apo-(#Ŝ) Gr. nuo- vidu supre nuodóldu(#6) apostrofo
nuozémo apogeo
8. aŭto-(#7) Gr. ić-(#8) Karl.: iče, ičče- ićâkelo(#9) aŭtomobilo(#10)
ićténdelo aŭtomato
9. bon(e)- kàle- Gr.: καλά [kalá] kàle-gámaj bonvenu
kàleŋáptu(#11) aromo
10. joj- Jap.: 良い [yoi] jojgámon bonvenon
jojŋáptu(#11) aromo
11. dia- Gr. prin- Rum.: prin prinćánćuti diagnozo
prinkónti diagonalo
prinléwsi dializo
prinmítu diametro
prinními(#12) dierezo
prinrímu dialogo
12. ekto- Gr. kim-(#13) Ĥan.(S): kim kimûdi ektodermo
13. ekzo- Gr. kimméla ekzoterma
kimújvi ekzogamio
14. endo- Gr. ej- Ger.(Sil.): ei ejméla endoterma
ejnézlo endoskopo
ejújzlo
ejûdi endodermo
ejújvi endogamio
15. hemi-(#Ŝ) Gr. puol- Fin.: puoli puolápri hemisfero
puolúljo
16. hetero- Gr. śon- Heb.: שונה [shoné, shoná] śonkíŋa(#14) heteroseksuala, aliseksema
17. homo-(#15) Gr. nujn- Arm.: նույն [nuyn] nujnîrmi homofobio
nujnkíŋa(#14) homoseksuala, samseksema
nujnsóno homonimo
18. il-, im-, in-; en-(#Ŝ) Lat./Gr. bew- Hung.: bél + A.Sor.: we bewáśku impreso
bewbándu infikso
bewdríźo enzimo
na-bewhíŋa inhali
na-bewklóra inkludi
na-bewkójva imponi
na-bewnéśa importi
na-bewséŋa instigi
sambewpádo koincido
19. tejw- Jap.: te & Vj.: tay, Km.: dai + A.Sor.: we samtejwúrmo koincido
20. kata-(#16)(#Ŝ) Gr. ŋil-(#17) Nen.: ӈылна [ŋilna] ŋildóldi katastrofo
ŋilítri katodo
ŋilléwsi katalizo
ŋillímpi(#18) kategorio
ŋilrímu katalogo
21. kon-, kom-(#19)(#Ŝ) Lat. sam- Afr.: saam, Sans.: samam > Ind.: sama nasamkójva komponi
samlépsi kongreso
samríksa konscia
22. sow- Ĉeĥ.: sou- 'com-, con-, co-'
23. mini- Lat. pien- Fin.: pieni piènsúknjo minijupo
24. para- Gr. lja Blr.: ля [lja] ljaípsu paragrafo
na-ljaléwsa paralizi
ljanówsti paranojo
25. peri-(#Ŝ) Gr. ap- Ltv.: ap- apójso perianto
26. pre- Lat. peś- Kurd.: pêş napeśráśta preskribi
peśtóglo preludo
27. pri- be- Ger.: be- naberáśta priskribi
28. pro- Lat. / Gr. peś- Kurd.: pêş peśípśo programo
peślépsu progreso
peśrímu prologo
29. pseŭdo- Gr. rod-(#20) Mn.Pr.: REDI, reddi + ablaŭto rodíŋruti pseŭdoanglismo
rodnámo pseŭdonimo
30. sil-, sin-, sim-(#Ŝ) Gr. sam-(#21) Afr.: saam, Sans.: samam > Ind.: sama saméltuti simbiozo
samórci sinergio
samúkri simetrio
samúrmo simptomo
samzjédi simfonio
31. sow- Ĉeĥ.: sou- 'com-, con-, co-' sówsti sistemo
32. trans- Lat. vuk-(#22) Sva.: ku-vuka navuknóśa(#23) transigi

Sufiksoj

1. -em-#L -ejn- el ojn + ablaŭto béntejni morfemo
búnjejni fonemo
ráśtejni grafemo
viétejni
2. -an-(#Ĥ) -inj- Hin.: -इन्य [-inya] dársinju metano
3. -en-(#Ĥ) -enj- Hin.: -एन्य [-enya] jímenju eteno
4. -in-(#Ĥ) -ujn- Fin.: -yyni jímujni etino

Radikoj / daháturi

Grek-latina skemo

Radiko Esperanto Esperanta etimo Prasenco Kitaka etimo Ekzemplo Senco
1. apr-(#1) -sfero Lat.: sphaera, Mn.Gr.: σφαῖρα [sphaîra] globo Ltv.: ap- (ap) + r èltápri biosfero
nowápri noosfero
puolápri hemisfero
rènkápri kromosfero
tvajkápri atmosfero
2. -ârvi -iatrio Mn.Gr.: ῑ̓ᾱτρός [īātrós] kuracisto Hung.: orvos + ablaŭto hésârvi hipiatrio, ĉevalkuracado
jâśârvi pediatrio
siélârvi psikiatrio
śénârvi geriatrio
3. asr-(#2) hemo-, hemato-, -emio Mn.Gr.: αἷμα [haîma] sango Sans.: असृ॑क् [ásrk], ásrt, असृज् [asrjâ] ásriârvi hematologio
ásrigúljino hemoglobino
ásriórvu, -i hematologo, -ino
gwenásri leŭkemio
úparrókśozásri hiperglukemio
zimrókśozásri hipoglukemio
4. beráśt- -grafio Gr.: -γραφία [-grafía] priskribo Ger.: be- + Lit.: rašti (rašyti) sùvoberáśto hidrografio
5. bent- morf(o)- Mn.Gr.: μορφή [morphḗ] formo Ind.: bentuk béntejni morfemo
béntilmo morfologio
bièdbénto alomorfo
unbénta amorfa
6. ćánć- gno- Mn.Gr.: γιγνώσκω [gignṓskō] mi konscias; perceptas, observas, scias, lernas; ... Mn.Arm.: ճանաչեմ [čanačʿem] prinćánćuti diagnozo
7. ćul-(#3) lit(o)-(#4) Mn.Gr.: λῐ́θος [líthos] ŝtono Mong.: чулуу [chuluu] ćulápri litosfero
ćulúljo
ćúlemsi litopso
ćúlipsi litografio
koŋćúlu aerolito
mecćúlu megalito
8. dars- met- Mn.Gr.: μέθυ [méthu] vino Mong.: дарс [dars] dársinju metano (CH4)
dársinjalo metanalo (H-CHO)
dársuźo metilo (CH3-)
9. dold- strof-(#5) Gr.: στρέφω [stréphō] (+ ablaŭto) turni Kor.: 돌다 [dolda] nuodóldu apostrofo
ŋildóldi katastrofo
10. dur- petr(o)- Mn.Gr.: πέτρᾱ [pétrā], πέτρος [pétros] ŝtono Os.: дур [dur] dúrandi petrolo
dúrilmo petrologio
11. -eć- algo-, -algio Mn.Gr.: ἄλγος [ắlgos] doloro Mn.Angl.: ece ećârvi algiologio
ećîrmi algofobio
ećórvi algiologo
kújeći otalgio, oreldoloro
njárdeći neŭralgio
12. eh-(#K-) -somo Mn.Gr.: σῶμα [sôma] korpo Est.: keha lewséhi lizosomo
rènkéhi kromosomo
wìgléhi liposomo
13. elt-(#6) bio- Mn.Gr.: βίος [bíos] vivo Hung.: élet dowéltuko amfibio
èltápri biosfero
èltúljo
èltílmo biologio
èltipsi biografio
saméltuti simbiozo
14. grew- bari- Gr.: βαρύς [bărŭ́s] peza Rum.: greu 'heavy' ("peza") grewbéśo bario
grewkólu baritono
15. gwen- leŭko- Gr.: λευκός [leukós] blanka Kim.: gwen, Bret.: gwenn gwenásri leŭkemio
gwenrúmko leŭkocito
16. hes- hipo- Gr.: ἵππος [híppos] ĉevalo Nor.: hest hésârvi hipiatrio, ĉevalkuracado
hescábli hipokaŝtano, ĉevalkaŝtano
hésilmo(#7) ĉevalscienco
hésnjaći hipofagio
hésorvu(#8), -i ĉevalkuracisto, -ino
17. ips- -graf-, -grafio Gr.: -γραφία [-grafía] skribo Rus.: писа́ть [pisátʹ]
+ parta inversigo		 ćúlipsi litografio
èltipsi biografio
ićípso aŭtografo
ljaípsu paragrafo
motlípselo fotografilo
plékipsi kristalografio
pûŋípsi ortografio
zémipsi geografio
18. -ipś- -gram- Gr.: γάαμμα [grámma] litero varianto de -ips- peśípśo programo
19. îrm-(#9) -fobio Mn.Gr.: -φοβία [-phobía] timo Est.: hirm ećîrmi algofobio
nujnîrmi homofobio
snètîrmi noktofobio
sùvîrmi hidrofobio
sveśîrmi ksenofobio
20. itr- -odo Mn.Gr.: ὁδός [hodós] vojo, pado Toĥ.A: ytār ŋilítri katodo
onítri anodo
umèmítri elektrodo
21. jim- etil-, eter- Mn.Gr.: αἰθήρ [aithḗr] pli pura supra aero de la atmosfero; ĉielo;
teoria medio supozita plenigi neokupitan
spacon kaj transdoni varmecon kaj lumon(#E)		 Ĉin.: 乙醚 [yǐmí] jímenju eteno (C2H4)
jíminju etano (C2H6)
jíminjandu etanolo (C2H5OH)
jímujni etino (C2H2)
jímuźo etilo (C2H5-)
22. kirv-(#10) tom-, tomi- Mn.Gr.: τέμνω [témnō] (+ ablaŭto) tranĉi Jap.: 切る [kiru] mimkírvi zootomio
onkírvi anatomio
unkírvo atomo
23. klor- klud- Lat.: claudere ŝlosi Fr.: clore na-bewklóra inkludi
na-kimklóra ekskludi
24. kuj- oto- Mn.Gr.: ὠτ- el οὖς orelo Kor.: 귀 [kui](#L), [gwi](#W) kújdigo otito
kújeći otalgio, oreldoloro
kújnezlo otoskopo
kújujzlo
25. kvil- but- Gr.: βούτυρον [boútūron] butero mallongigo el kaw "bovo" kaj wígli "graso" kvílenju buteno (C4H8)
kvílinju butano (C4H10)
kvílinjandu butanolo (C4H9OH)
kvílujni butino (C4H6)
kvíluźo butilo (C4H9-)
26. leps- -greso Lat.: gradus paŝo Hung.: lép +s peślépsu progreso
samlépsi kongreso
27. lews- -lizo Mn.Gr.: λύσις [lúsis] malligi Gt.: 𐌻𐌰𐌿𐍃𐌾𐌰𐌽 [lausjan] + ablaŭto ićléwsi aŭtolizo
lèwséhi lizosomo
na-ljaléwsa paralizi
mòtluléwsi fotolizo
onléwsi analizo
ŋilléwsi katalizo
28. mel-(#11) termo-, -termo Mn.Gr.: θερμός [thermós] varma, varmega Hung.: meleg ejméla endoterma
kimméla ekzoterma
mélmitlo termometro
zèmméla geoterma
29. muj- rino- Mn.Gr.: ῥινός [rhīnós] (ῥῑ́ς [rhī́s]) nazo Vj.: mũi mújdigo rinito
mùjgúrnuko rinocero
30. -njaći -fagio Mn.Gr.: φαγεῖν [phageîn] manĝi Orm.: nyaachuu dusnjáći disfagio
hésnjaći hipofagio
nújśnjaći oniĥofagio
zémnjaći geofagio
31. -njaćl- -fago Orm.: nyaachuu + l tlaknjáćlo antropofago
32. njárd-(#12) neŭro- Mn.Gr.: νεῦρον nervo Arm.: նյարդ [nyard] njárdârvi neŭrologio
njárdawri neŭrozo
njárdeći neŭralgio
njárdono neŭrono
njárdorvo neŭrologo
33. -noś-(#13) -fer-(#14) Lat.: ferre porti Lit.: nèšti + ablaŭto na-vuknóśa(#15) transigi
34. nujś-(#16) oniĥo- Mn.Gr.: ὄνῠχ [onukh-] ungo Os.: ных [nyx], Ma.Sor.: nokś nújśawri oniĥozo
nújślewsi oniĥolizo
nújśmôgawri oniĥomikozo
nújśnjaći(#17) oniĥofagio, ungomordado
35. -ojs- -ant-(#18) Mn.Gr.: ἄνθος [ắnthos] floro Est.: õis apójso perianto
djujojso akanto
nòwtójso(#R3) dianto
sujtojso galanto, neĝborulo
togójso(#R3) helianto, sunfloro
-antem- Mn.Gr.: ἄνθεμον [ắnthemon] zárojso krizantemo
36. orc-(#19)(#K-) erg(i)- Gr.: ἔργον [érgon] laboro, tasko Arm.: գործ [gorc] bièdórci alergio
eanórcuti(#20) agrokulturo
samórci sinergio
37. (-)orv(-) (-)iatro(-) Mn.Gr.: ῑ̓ᾱτρός [īātrós] kuracisto Hung.: orvos hésorvu(#8), -i ĉevalkuracisto
jâśorvu, -i pediatro (infankuracisto), -ino
òrvázilmo iatroĥemio, iatrokemio
siélorvu, -i psikiatro, -ino
śénorvu, -i geriatro, -ino
38. pérg- e-, it-; i- Lat.: eō, īre/Mn.Gr.: εἶμι [eîmi] iri Mal.: pergi nuopérgjaku abituro
pérgendo jono
39. poansk- -arĥ-, -arĥio Mn.Gr.: ἄρχω [árkhō] regi Pl.: panować, Ĉeĥ.: panovat
kaj sk el Dan.: herske		 icpoansku, -i monarĥo, -ino
unpoanski anarĥio, anarkio
40. pûŋ-(#21) orto- Gr.: ορθο- [ortho-] rekta; ĝusta; korekta Pnp.: pwung pûŋípsi ortografio
41. renk-(#22) krom(o)-, -krom(at)-(#23) Mn.Gr.: χρῶμα [khrôma] koloro Turk.: renk icrénka monokromata
rènkápri kromosfero
rènkúljo
rènkéhi kromosomo
42. rim-(#24) log- Mn.Gr.: λόγος [lógos] (el λέγω [légō]) diraĵo (diri) Keĉ.: rimay icrímu monologo
ićrím(ut)a aŭtologika(#25)
ŋilrímu katalogo
peśrímu prologo
prinrímu dialogo
rímuti logiko
43. seoŋ-(#26) alk- Kant.: 醇 [seon4] seoŋenju alkeno (CnH2n)
seoŋinju alkano (CnH2n+2)
seoŋujni alkino (CnH2n-2)
seoŋuźo alkilo (CnH2n+1)
44. sloj- strat-(#27) Lat.: strātum litkovrilo; kuseno, apogilo; lito Rus.: слой [sloj] slòjápri stratosfero
45. stín-(#28) -edro Mn.Gr.: ἕδρα [hédra] seĝo; benko; edro(#E) Ukr.: стіна [stiná] pramstínu kvinedro, pentaedro
46. suv(o)-(#29) hidro- Mn.Gr.: ὑδρο-, el ὕδωρ akvo Uzb.: suv, suu, Kaz.: су [suw] sùvkepálo hidrocefalo
sùvléwsi hidrolizo
47. sváz-(#30) hidr(o)- Uzb.: suv, suu, Kaz.: су [suw] + Est.: asi svàzékśo hidracido
48. sveś- kseno- Mn.Gr.: ξένος [xénos] fremda Ltv.: svešs sveśîrmi ksenofobio
sveśújvi ksenogamio
49. śan-(#31) geront- Mn.Gr.: γέρων [gérōn] maljunulo varianto de seána "maljuna", el Irl.: sean śánârvi gerontologio
śánelmu, -i gerontologo, -ino
śánilmo gerontologio
50. śen-(#32) ger- Mn.Gr.: γῆρας [gêras] maljuneco śénârvi geriatrio
śénorvu, -i geriatro, -ino
51. śolm- nekt-, neks- Lat.: nectō, nexus konekti, interplekti, ... varianto de sólmu "nodo", el Fin.: solmu na-guśólma aneksi
na-samśólma konekti
samśólmu konektivo
52. tlak-(#33) antropo- Gr.: άνθρωπος [ánthropos] homo Naŭ.: tlācatl tlaknjáćlo antropofago
tlakvínru filantropo
tlakvínruti filantropio
53. andr- Gr.: ἀνδρός [andrós] tlákamso androido
54. tvajk- atmo- Mn.Gr.: ἀτμός [atmós] vaporo Ltv.: tvaiks tvajkápri atmosfero
55. ûd-(#34) -dermo Mn.Gr.: δέρμα [dérma] haŭto Nor.: hud ejûdi endodermo
kimûdi ektodermo
ûdârvi(#35) dermatologio
ûdorvo(#36) dermatologo,
haŭtkuracisto
56. újv- -gamio Mn.Gr.: γάμος [gámos] edz(in)eco, geedzeco Ndl.: huwen ćandújvi poligamio
ejújvi endogamio
icújvi monogamio
ićújvi aŭtogamio, memfekundiĝo
kimújvi ekzogamio
snewújvi bigamio
sveśújvi ksenogamio
57. ulj-(#37)(#K-) -sfero Lat.: sphaera, Mn.Gr.: σφαῖρα [sphaîra] globo Slvk.: guľa èltúljo biosfero
nowúljo noosfero
puolúljo hemisfero
rènkuljo kromosfero
tvajkuljo atmosfero
58. -urm- kad-, cid-; pt- Lat.: cadō / Mn.Gr.: πίπτω [pī́ptō] fali Keĉ.: urmay otúrmuti dekadenco
samtejwúrmo koincido
samúrmo simptomo
59. utl-(#38) acet- Lat.: acētum vinagro Alb.: úthull útlato acetato
útloŋo(#39) acetono
60. -védz(i) -nom(i)o Gr.: leĝo el na-véda "scii" + aldona konsonanto daoŋso-védzerju, -i astronomo, -ino
daoŋso-védzi astronomio
pèlto-védzerju, -i agronomo, -ino
pèlto-védzi agronomio
61. véjst- glif- Mn.Gr.: γλυφή [gluphḗ] gravuraĵo Fin.: veistää véjsti signobildo(#40)
wihsvéjsti hieroglifo
62. vínr- fil- Mn.Gr.: φίλος [phĭ́los] amiko Mn.Nor.: vinr źozvínru filozofo
źozvínruti filozofio
63. wigl-(#41) lip(o)-(#42) Mn.Gr.: λίπος [lípos] graso Lkt.: wígli wìgléhi liposomo
64. wihs- hiero- Mn.Gr.: ἱερός [hierós] sankta Gt.: 𐍅𐌴𐌹𐌷𐍃 [weihs] wihspoanski hierarĥio, hierarkio
wihsvéjsti hieroglifo
65. zem(i)-(#43) geo- Gr.: γεω- [geo-] tero Ltv.: zeme nuozémo apogeo
zèmiberáśto geografio
zèmílmo geologio
zèmméla geoterma
66. -zjed-(#44) -fon- Mn.Gr.: φωνή [phōnḗ] sono; voĉo; krio, bleko Ltv.: dziedāt ćandzjédi polifonio
jojzjédi eŭfonio
samzjédi simfonio
suvzjédo hidrofono
umèmzjédo elektrofono
wejzjédo(#45) mikrofono
zjédmitlo fonometro
zjédukro
zùrzjédo ksilofono
67. zur-(#46) ksilo- Mn.Gr.: ξύλον [xŭ́lon] ligno Vask.: zur zúripsi ksilografio
zúrozi ksilozo
zurpóki ksilokopo
zùrzjédo ksilofono
68. źoz- sof- Mn.Gr.: σοφός [sophós] lerta, kapabla; inteligenta, prudenta Jap.: 上手 [jōzu] źozvínru filozofo
źozvínruti filozofio

Ĉineca skemo

Ĉine Pinjine Kitake Ekzemplo Senco Modelo
草 cǎo (tsao(#G)) cao- caolópsi prerio Ĉin.: 草原 [cǎoyuán], uzante la mallongan varianton cao- de tisáo "greso"
caolúga herboverda, gresverda Ĉin.: 草綠 [cǎolǜ] 'grass-green' ("herboverda")
kertucao papiruso Ĉin.: 紙草 [zhǐcǎo]
ŋotcáo glicirizo Ĉin.: 甘草 [gāncǎo]
tisáo tisáo herbo, greso Ĉin.: 草 [tsao(#G), cǎo(#W)] (Vj.: thảo)
反 fǎn han-(#1)(#Ĉ) na-hanérva refuti Ĉin.: 反駁 [fǎnbó] 'to rebut; to refute' ("refuti")
黑 hēi hej- hejzémi ĉernozemo, ĉernozio Ĉin.: 黑土 [hēitǔ] 'chernozem' ("ĉernozemo")
化 huà hoa-(#2)(#Ĉ) hoacéjo fosilio Ĉin.: 化石 [huàshí] 'fossil' ("fosilio"), Vj.: hoá thạch 'a fossil' ("fosilio")
hoailmo ĥemio Ĉin.: 化學 [huàxué] & Vj.: hoá học 'chemistry' ("ĥemio")
hoaríno pseŭdonimo Ĉin.: 化名 [huàmíng] 'pseudonym' ("pseŭdonimo")
回 huí huj- na-húja reiri, reveni Ĉin.: 回 [huí] 'to return; to go back' ("reiri")
na-hujbúgja,
na-hujkáwpa,
na-hujsómba		 reaĉeti Ĉin.: 回購 [huígòu] 'to buy back' ("reaĉeti")
門, 门 mén múno(#3)(#Ĉ), múnko kolmúnko gloto Ĉin.: 聲門 [shēngmén] 'glottis ("gloto")
人 rén run-(#4) dadrúno(#5) adolto, plenkreskulo Ĉin.: 大人 [dàrén] 'adult; grown-up' ("plenkreskulo")
lubrúno geedzo Ĉin.: 爱人 [aìrén] [Laŭ la artikolo Airen, en la germana Vikipedio],
parte subtenata de inverse konstrutita Tkp.: 󱤑󱥅 [jan olin](#TP), kun iom da variaj signifoj.
上 shàng śáŋ- śáŋa alta (tono, tonemo) Ĉin.: 上 [šáng(#G), shàng(#W)] 'hoch' ("alta")
na-śaŋksína zorgi pri; atenti Ĉin.: 上心 [shàngxīn] 'to care about; to pay attention to' ("zorgi pri; atenti")
石 shí ce-(#6) cemêlno grafito Ĉin.: 石墨 [shímò] 'graphite' ("grafito")
cevójdo(#7) gipso Ĉin.: 石膏 [shígāo] 'gypsum' ("gipso")
céjo(#6) hoacéjo fosilio Ĉin.: 化石 [huàshí] 'fossil' ("fosilio"), Vj.: hoá thạch 'a fossil' ("fosilio")
水 shuǐ suv-(#8) súvuko hidro(#9) Ĉin.: 水螅 [shuǐxī] 'hydra (any of several small freshwater polyps of the genus Hydra and related genera)'(#9)
說 shuō sjuć-(#D) na-sjúća persvadi Kant.: 說 [syut3] 'to say, to speak; to explain' ("diri, paroli; klarigi") + sonŝanĝo kaj sencoŝanĝo
sjut-(#D) na-sjúta diri; klarigi Kant.: 說 [syut3] 'to say, to speak; to explain' ("diri, paroli; klarigi")
同 tóng toŋ(#10) nar-tóŋu gejo Ĉin.: 男同 [nántóng] 'gay man' ("gejo")
zan-tóŋi lesbanino Ĉin.: 女同 [nǚtóng] 'lesbian' ("lesbo")
文 wén wen- wéni literaturo Ĉin.: 文 [wén]
wèn-bóno(#11) teksto Ĉin.: 文本 [wénběn], el 文 [wén] kaj 本 [běn].
下 xià (hia(#G)) hía hía malalta (tono, tonemo) Ĉin.: 下 [hià(#G), xià(#W)] 'tief' ("malalta")
ksia- ksiaksina diligenta; atenta; singarda Ĉin.: 下心 [xiàxīn] 'to be diligent; to be attentive; to be careful' ("esti diligenta; esti atenta; esti singarda")
na-ksiapósa genui Ĉin.: 下跪 [xiàguì] 'to kneel down' ("genui")
心 xīn (hsin1(#G)) ksin- ksínu koro Ĉin.: 心 [xīn] 'heart' ("koro")
ksiaksína diligenta; atenta; singarda Ĉin.: 下心 [xiàxīn] 'to be diligent; to be attentive; to be careful' ("esti diligenta; esti atenta; esti singarda")
ksinmíko(#12) menso; vidpunkto Ĉin.: 心目 [xīnmù] 'mind; view; mindset' ("menso; vidpunkto; pensmaniero")
na-śaŋksína zorgi pri; atenti Ĉin.: 上心 [shàngxīn] 'to care about; to pay attention to' ("zorgi pri; atenti")
學 xué hog-(#D) na-hóga lerni Kant.: 學 [hog6(#K), hok6(#W)]
hok-(#D) hoksjúti teorio, doktrino Kant.: 學說 [hok6 syut3] (pinjine xuéshuō, Vj.: học thuyết)
-oksju -ism-
藝術 yìshù ŋejst-(#D) ŋéjsto arto Kant.: 藝術 [ngei6-sêd6(#K), ngai6 seot6(#W)] (pinjine yìshù)

Navajeca skemo

La transpreno de vortfaraj ideoj el la navaja lingvo iomete malfacilas, ĉar ofte la sinsekvo estas inversa al la kutima ordo, kiu aperas en Esperanto kaj kutime ankaŭ en la Kitaka lingvo.

Navaje Kitake Ekzemplo Senco Modelo
béésh beś- bajbéśo arĝento Nav.: béésh łigaii 'silver' (el béésh 'metal' ("metalo") + łigaii 'white' ("blanka")),
Gua.: kuarepotitĩ 'silver' ("argento") (el kuarepoti 'mineral; metal' ("mineralo; metalo") kaj -tĩ, el morotĩ 'white' ("blanka"))
béśo metalo Nav.: béésh
saŋbéśo aluminio Nav.: béésh ászólí 'aluminum' ("aluminio"), el béésh 'metal' ("metalo") + ászólí 'light' ("hela")
lìlkodégbéśo magnezio Nav.: béésh łikonν 'magnesium' ("magnezio"), el béésh 'metal' ("metalo") + łikon 'flammable' ("flamebla, facilbrula")
niŋbéśo stano Nav.: béésh dildǫ'í 'tin' ("stano"), el béésh 'metal' ("metalo") + dildǫ' 'tinkling' ("tintado; tintanta") + -í 'nominalizer' ("-o")
seùrbéśo kobalto Nav.: béésh łibáhí 'cobalt' ("kobalto"), el béésh 'metal' ("metalo") + łibá 'it is gray' ("ĝi estas griza") + -í 'nominalizer' .("-o")
ké(#1) k- cásko neĝŝuo Nav.: yaské 'snowshoe' ("neĝŝuo"), el yas 'snow' ("neĝo") kaj ké 'footwear' ("ŝuo").
dlénko boto Nav.: ké deigo nineezí 'boot', el ké 'foot; shoe' ("piedo; ŝuo"), deigo 'upwards, up' ("supren")
kaj nineez 'it is long, he/she is tall' ("ĝi estas longa, li/ŝi estas alta")
ke- keaŋo(#2) ŝuo Nav.: ké
kekóŋśu piedodoro Nav.: kékʼǫsh 'foot odor' ("piedodoro")
ketîlo ŝtrumpeto Nav.: kétiil 'sock' ("ŝtrumpeto")
keŋaojŋpljo
-KʼǪSH(#3) koŋś- kekóŋśu piedodoro Nav.: kékʼǫsh 'foot odor' ("piedodoro")
pawtkóŋśu
-TIL esti malglacea ketîlo ŝtrumpeto Nav.: kétiil 'sock' ("ŝtrumpeto")
tîla malglacea Nav.: -TIL 'to be matted (of hair or wool)' ("esti malglacea (pri haroj aŭ lano)")
-TŁAH tlah- tlágu(#S) benzino Nav.: tlàh, tłah 'salve, ointment'(#W) ("ŝmiraĵo, ungvento"), 'salben, mit Fett beschmieren; Salbe, Fett'(#L)
("ŝmiri, ŝmiri per graso; ungvento, graso"), kiu havas nur nun alomorfon(#L), laŭ paĝo 4, listero 11
tláhu oleo
tsé ce- céka'o(#4) kverko Nav.: chéchʼil (tséchʼil) 'oak' ("kverko"), el tsé 'stone' ("ŝtono") kaj chʼil 'plant' ("planto")
cepíkso sukceno Nav.: tséjéé' 'amber' ("sukceno"), el tsé 'rock, stone' ("roko, ŝtono") kaj -jéé' 'pitch' ("peĉo")
cej- céjo roko Nav.: tsé
tes- tési(#5) roko
tésilćo(#4) kverko Nav.: chéchʼil (tséchʼil) 'oak' ("kverko"), el tsé 'stone' ("ŝtono") kaj chʼil 'plant' ("planto")
tésilćsajo glano Nav.: chéchʼil binááʼ 'acorn' ("glano"), el chéchʼil 'oak' ("kverko") kaj binááʼ 'its seed' ("ĝia semo")
-TSʼOZ(#6) cóza cozmóhu raŭpo Nav.: wódítłʼooí, chʼosh ditłʼooí 'caterpillar' ("raŭpo"), parte subtenata de Ĉin.: 毛蟲 [máochóng]
-ZÉÍ(#7) -zej- na-zéja diseriĝi Nav.: -ZÉÍ
zéjajpa diseriĝema

Radikoj pri koloroj troveblas en la paĝo pri etimologiaj koloroj.

Al la sekva ĉapitro
12.09.2026