Kitakujo 

Esperanto-vorto = Kitaka afikso / Esperanto-sóno = Kitáka gubándu

Laŭ bazaj radikoj / Loŋ uráhari daháturi

Adjektivoj / Òjta-sónori

1. -famili-(#L) dźja- Ĉin.: [jiā] (en 家庭 [jiātíng], 家屬 [jiāshŭ]) dźjatúrka tjurka (kiel familio)
2. -familieg-(#L) dźjo-(#1) dźjourála urala (kiel familiego)
3. -grup-(#L) zu- Ĉin.: () [] zusláva slava (kiel grupo)
4. -lingva ki- Sva.: kiswahili kivéna rus-lingva
5. simila -ems-(#2) Turk.: -(i)msi gjúpemsa stulteca

Numeraloj / Tàlu-sónori

1. foje -mul(#1) Kiĉ.: -mul ojn-mul(#1) unufoje
2. naskito -ujz- Turk.: -üz (-iz) ekujzori ĝemeloj

Pronomoj / Svenàmi-sónori

1. ajn dew-(#1)(#J) Mn.Pr.: dêiwas, deiwas, deiws, deywis + Ĉeĥ.: dew-náne kiu ajn
2. -libe(#2) Rus.: -либо [libo] & Lat.: -libet kve-líbe
3. nemt- Hung.: nem + Mong.: medeh nemt-kve
4. nevim- Ĉeĥ.: ne + Ĉeĥ.: vím nevim-kvo kio ajn
5. śvî-(#3)(#J) Enc.: še "ne" + Ĉeĥ.: śvîkve kiu ajn
6. -vujs(#4) Ger.: würde & Angl.: would
& Pŝt.: wú- [ŭu-] + Lat.: esse
kve-vujs
7. ĉiu [pron.] -pan- Gr.: παν [pan] vo-pan-e ni ĉiuj
8. kiu scias namt- Jap.: nan(i) + Mong.: medeh namt-kvílan kiu scias kie
9. nur [pron.] -tik- Lit.: tik vo-tik-e nur ni

Substantivoj / Àsi-sónori

1. antaŭa geo- Kant.: geo6 geogódipi en/ dum la antaŭa jaro
2. arbo -aswu Aĉum.: asw?u 'tree' bátil-àswu prunarbo, prunujo
3. ĉiu- moj- Vj.: mọi moj-dín(aw) ĉiutage
4. estonta -raŋ Gua.: śáti-raŋ fianĉino (estonta edzino)
5. iama, eksa -kwe Gua.: -kue(-ngue) dóstu-kwe eksamiko
6. -infano, -fil(in)o -ajś- Sr.: yaazu [jâŝi]® Paol-ajśu Paŭlo-filo
7. kara -cin(#1) Naht.: -tzin Rénu-cin kara Reneo
8. ligno- pu- Fin./Est.: puu pupláto breto
9. -likvo -us-(#2) Mon.: ус [us] dítuso lakto
10. muzik-; son- pû-(#3) Gua.: pu síli kordo
11. paĉjo … -apja(#4) Tulu.: appa, appè Mónu-apja paĉjo Monuo
12. panjo … -ama(#4) Tam.: ammaa Íti-àma panjo Itino
13. -planto -ilć- Snĉ.: -iɬč málseŋ-ilći mirtelujo
14. regiono -akti Gl.: -actis Rújg-akti regiono Rugeno
15. rivero de ći- Ind.: ci ći-ajásu rivero de erco(j)
16. riverego -ali Trk.: ala Bêrali bruna riverego
17. salo -śjo(#5) Jap.: shió píkaśjo kuir-salo
18. sam-X-ano -daś- Turk.: -daş dîn-daśo samreligiano
19. sekva raj- Jap.: rai- rajdíno sekva tago
20. sen -a -tlena Hung.: -tlen súvotlena senakva

Verboj / Gèra-sónori

Por tio ekzistas diversaj grupoj de afiksoj, kiuj troviĝas jene:

Sciencaj afiksoj / Ílmari gubánduri

Mi reordigis ĉion ĉi tie laŭ la libro "Esperanto-pola vortaro", paĝoj 15-17.

prefiksoj / pirebánduri

1. bi- Lat. ĥem. snew- Eg.: snéwe snewbéśa bimetala
snewújvi bigamio
2. centi- Lat. fiz. juz- Uzb.: juz '100' juzśikáli centilitro
3. deci- Lat. fiz. môz-(#1) el zom inversante la sekvon de la literoj môzśikáli decilitro
4. deka- Gr. fiz. zom- Ling.: zómi 'zehn' zomśikáli dekalitro
5. di-(#2) Gr. ĥem. snew- Eg.: snéwe snewjáŋido,
snewíltido
dioksido
6. giga- Gr. fiz.: 109, komp. ljun- Keĉ.: lluna ljunvólto gigavolto
7. hekto-(#P) Gr. fiz. ŋam- Ling.: nkámá ŋamśikáli hektolitro
8. hiper- Gr. fiz. úpar- varianto de úpre' "super" ùpardéna hipersona
ùparrúwa hiperaktiva
9. hipo- Gr. ĥem., fiz. zim- varianto de zem' "sub" zimjóndazito hipoklorito
10. infra- Lat. fiz. zimrúda infraruĝa
11. kilo- Gr. fiz.: 103 ŋin- Vj.: nghìn ŋinćígo kilometro
12. makro- Gr.   roa- Maor.: roa roavisárdo makrokosmo
13. mega- Gr. 106 sej-(#3) Mong.: сая [saja] + ablaŭto sejtórhhu(#4) megatuno
mec- Arm.: մեծ [mec] mecćúlu megalito
14. mikro- Gr.   wej- Ĉin.: [wēi, wéi] wejpilémi mikrofilmo
wejnézlo mikroskopo
wejújzlo
15. mili- Lat. fiz.: 10-3 miŋ- Uzb.: ming '1000' miŋśikáli mililitro
tas- Geo.: ათასი [atasi] tasśikáli
16. miria- Gr. fiz.: 104 wan- Ĉin.: [wàn] wan-śikáli mirialitro
17. mono-(#5) Gr.   ic- Fin.: yksi, Est.: üks; Hung.: egy icrénka monokromata
pal- vidu sub "numeraloj" palrénka
18. pan-(#6) Gr.   ujl- Irl.: uile ujlrénka pankromata
ljap- Keĉ.: llapa ljaprénka
19. penta- Gr.   pram- Km.: ប្រាំ [pram pramstínu(#7) pentaedro
20. per- Lat. ĥem. nad- Pl.: nad- (el nadtlenek 'peroxide' ("peroksido")) nadjáŋido,
nadíltido
peroksido
21. poli- Gr.   ćánd-(#8) Per.: چند [čand] ćandstínu(#9) poliedro
ćandújvi poligamio
22. proto- Gr.         protonotario
23. semi- Lat.   puol- Fin.: puoli puolútlalo semiacetalo
24. seskvi- Lat.   pojl- el puol- kaj ojn pojlćíga seskvimetra
25. tele- Gr.   vejte- Ger.: Weite [vajtë] vejtetókelo telefono
26. tetra- Gr.   dor- Kaz.: tört, Turk.: dört; Mong.: дөрвөн [dörwön] dorstínu(#10) tetraedro
nal- Ĉerm.: nal, nalat & Tel.: nala-, nālugu, Tam.: naalu nalstínu(#10)
27. ultra- Lat.   hujp- Fin.: huippu hujppérsa ultraviola

sufiksoj / pasbánduri

1. -ac- bot. -ajt- Isl.: ætt 'family' ("familio") bérzajtori betulacoj
2. -al- bot. -erd- Slov.: red áwsnerdori urtikaloj
3. ĥem. -al- = útlalo acetalo
4. -at-(#1) ĥem. -at- = jóndazato klorato
5. -ator- teĥ. -elg- el -el- + -egv- pèrneŋúpelgu transformatoro
6. -ed- zool. -ejm- Fin.: heimo '(taxonomy) family' ("(taksonomio) familio") tlánejmori cervedoj
7. -hidr- ĥem.       klorhidro
8. -icid- ĥem., med. -irt- Hung.: -irtó móhirtori insekticidoj
9. -id-(#2) ĥem. -id- = hójusido bromido
10. -ik-   -ik- = dústazika ékśo azotika acido
11. sci. -ilm- Turk.: ilim júpsilmo komputiko
12. -il-(#3) ĥem. -- Ĉin.: 物質 [wùzhì, wùzhí] sújsko karbonilo
13. -iliard-(#4)(#P) mat. -erb-(#4) Mong.: тэрбум [terbum] nálerbu kvariliardo (106*4+3=1027)
14. -ilion-(#5) mat. -ujk-(#5) Ceb.: yukot 'million' ("miliono") nálujko kvariliono (106*4=1024)
15. -it-(#6) ĥem. -it- = jóndazito klorito
16. med.       konjunktivito
17. -metr-(#7) teĥ. -mitl- el na-míta kaj -el- bósmitlo vakumetro
-ukr- Malaj.: ukur bósukro
18. -oid-         elipsoido
19. -ol- ĥem. -and- Jap.(Ok.): , あんだ [anda] dársinjandu metanolo
jíminjandu etanolo
20. -olog-   -ilmerj- kombino el -ilm- kaj -erj- íhhilmerju glaciologo
21. -ologi-(#R)   -ilm- el ílmi "scienco" éltilmo biologio
22. -opsid-(#P) bot. -emś- el -ems- "-ec-" púksemśori pinopsidoj
23. -oz- med., vet., bot., ĝar.       tuberkulozo
24. ĥem. -oz- = dústazoza ékśo azotoza acido
25. -skop- teĥ. -nezl- el na-néza + -el- mélnézlo termoskopo
-ujzl- el na-újdza + -el- mélujzlo

Aldonaj afiksoj / Gudájari gubánduri

Prefiksoj

1. a-, an-, in-(#Ŝ)(#1) Gr. / Lat. un- Ger.: un- unátvisto ateisto
unbénta amorfa
unkírvo atomo
2. ab-(#Ŝ) Lat. nuo- Lit.: nuo nuopérgjaku abituro
3. alo-(#Ŝ) Gr. biéd- Ĉin.: 別的 [biéde] bièdbúnjo alofono
bièdéhi alosomo
4. amfi- Gr. dow- Ĉin.: [dōu] 'all, both' ("ĉiuj, ambaŭ"),
Kant.: dêu3 'Paar' ("paro")(#2)
dowéltuko amfibio
5. ana-(#Ŝ) Gr. on- Angl.: on onkírvi anatomio
onléwsi analizo
6. anti-, kontraŭ- Gr. / Lat. han- Jap.: han- hanéjdzi antimaterio
hanéltazi antibiotiko
hankitáka antikitaka
7. apo-(#Ŝ) Gr. nuo- vidu supre nuodóldu(#3) apostrofo
nuozémo apogeo
8. aŭto-(#4) Gr. -(#5) Karl.: iće, ićće- téndelo aŭtomato
9. bon(e)- kàle- Gr.: kalá kàle-gámaj bonvenu
10. joj- Jap.: yoi jojgámon bonvenon
11. dia- Gr. prin- Rum.: prin prinćánćuti diagnozo
prinkónti diagonalo
prinléwsi dializo
prinmítu diametro
prinrímu dialogo
12. ekto- Gr. kim-(#6) Ĥan.(S): kim kimûdi ektodermo
13. ekzo- Gr. kimméla ekzoterma
kimújvi ekzogamio
14. endo- Gr. ej- Ger.(Sil.): ei ejnézlo endoskopo
ejújzlo
ejûdi endodermo
ejújvi endogamio
15. hemi-(#Ŝ) Gr. puol- Fin.: puoli puolápri hemisfero
puolúljo
16. hetero- Gr. śon- Heb.: שונה [shoné, shoná] śonkíŋa(#7) heteroseksuala, aliseksema
17. homo-(#8) Gr. nujn- Arm.: նույն [nuyn] nujnîrmi homofobio
nujnkíŋa(#7) homoseksuala, samseksema
nujnsóno homonimo
18. kata-(#9)(#Ŝ) Gr. ŋil-(#10) Nen.: ӈылна ŋildóldi katastrofo
ŋilléwsi katalizo
19. kon-, kom-(#11)(#Ŝ) Lat. sam- Afr.: saam, Sans.: samam > Ind.: sama nasamkójva komponi
samlépsi kongreso
20. peri-(#Ŝ) Gr. ap- Ltv.: ap- apójso perianto
21. pre- Lat. peś- Kurd.: pêş peśtóglo preludo
22. pri- be- Ger.: be- naberáśta priskribi
23. pro- Lat. peś- Kurd.: pêş peślépsu progreso
24. pseŭdo- Gr. rod-(#12) Mn.Pr.: REDI, reddi + ablaŭto rodíŋruti pseŭdoanglismo
rodnámo pseŭdonimo
25. sil-, sin-, sim- Gr. sam-(#13) Afr.: saam, Sans.: samam > Ind.: sama samórci sinergio

Sufiksoj

1. -em-#L -ejn- el ojn + ablaŭto béntejni morfemo
búnjejni fonemo
ráśtejni grafemo
viétejni
2. -an-(#Ĥ) -inj- Hin.: -इन्य [-inya] dársinju metano
3. -en-(#Ĥ) -enj- Hin.: -एन्य [-enya] jímenju eteno
4. -in-(#Ĥ) -ujn- Fin.: -yyni jímujni etino

Radikoj / daháturi

Grek-latina skemo

Radiko Esperanto Esperanta etimo Prasenco Kitaka etimo Ekzemplo Senco
1. apr-(#1) -sfero Lat.: sphaera, Gr.: σφαῖρα [sphaîra] globo Ltv.: ap- + r puolápri hemisfero
rènkápri kromosfero
2. beráśt- -grafio Gr.: -γραφία [-grafía] priskribo Ger.: be- + Lit.: rašti sùvoberáśto hidrografio
3. bent- morf(o)- Gr.: μορφή [morphḗ] formo Ind.: bentuk béntejni morfemo
béntilmo morfologio
bièdbénto alomorfo
unbénta amorfa
4. ćánć- gno- Gr.: γιγνώσκω [gignṓskō] mi konscias; perceptas, observas, scias, lernas; ... Mn.Arm.: ճանաչեմ [čanačʿem] prinćánćuti diagnozo
5. ćul-(#2) lit(o)-(#3) Gr.: λῐ́θος [líthos] ŝtono Mong.: чулуу [chuluu] ćulápri litosfero
ćulúljo
ćúlemsi litopso
ćúlipsi litografio
mecćúlu megalito
6. dars- met- Gr.: μέθυ [méthu] vino Mong.: дарс [dars] dársinju metano
dársinjalo metanalo (H-CHO)
dársuźo metilo (CH3-)
7. dold- strof-(#4) Gr.: στρέφω [stréphō] (+ ablaŭto) turni Kor.: 돌다 [dolda] nuodóldu apostrofo
ŋildóldi katastrofo
8. dur- petr(o)- Gr.: πέτρᾱ [pétrā], πέτρος [pétros] ŝtono Os.: дур [dur] dúrandi petrolo
9. eh-(#K-) -somo Gr.: σῶμα [sôma] korpo Est.: keha rènkéhi kromosomo
wìgléhi liposomo
10. elt-(#5) bio- Gr.: βίο- [bío-] vivo Hung.: élet dowéltuko amfibio
èltílmo biologio
11. ips- -grafio Gr.: -γραφία [-grafía] skribo Rus.: писа́ть [pisátʹ] ćúlipsi litografio
12. îrm-(#6) -fobio Gr.: -φοβία [-phobía] timo Est.: hirm nujnîrmi homofobio
snètîrmi noktofobio
sùvîrmi hidrofobio
sveśîrmi ksenofobio
13. jim- etil-, eter- Gr.: αἰθήρ [aithḗr] pli pura supra aero de la atmosfero; ĉielo;
teoria medio supozita plenigi neokupitan
spacon kaj transdoni varmecon kaj lumon(#E)
Ĉin.: 乙醚 [yǐmí] jímenju eteno
jíminju etano
jíminjandu etanolo
jímujni etino
14. kirv-(#7) tom-, tomi- Gr.: τέμνω [témnō] (+ ablaŭto) tranĉi Jap.: kiru onkírvi anatomio
unkírvo atomo
15. leps- -greso Lat.: gradus paŝo Hung.: lép +s peślépsu progreso
samlépsi kongreso
16. lews- -lizo Gr.: λύσις [lúsis] malligi Gt.: lausjan + ablaŭto lèwséhi lizosomo
onléwsi analizo
ŋilléwsi katalizo
17. mel-(#8) termo-, -termo Gr.: θερμός varma, varmega Hung.: meleg kimméla ekzoterma
mélmitlo termometro
18. -ojs- -ant-(#9) Gr.: ἄνθος floro Est.: õis apójso perianto
nòwtójso dianto
-antem- Gr.: ἄνθεμον zárojso krizantemo
19. orc-(#10)(#K-) ergi- Gr.: ἔργον [érgon] laboro, tasko Arm.: գործ [gorc] bièdórci alergio
samórci sinergio
20. pérg- e-, it- Lat.: , īre iri Mal.: pergi nuopérgjaku abituro
21. renk-(#11) krom(o)-, -krom(at)-(#12) Gr.: χρῶμα [khrôma] koloro Turk.: renk icrénka monokromata
rènkápri kromosfero
rènkúljo
rènkéhi kromosomo
22. rim-(#13) log- Gr.: λόγος [lógos] diraĵo Keĉ.: rimay icrímu monologo
prinrímu dialogo
rímuti logiko
23. sloj- strat-(#14) Lat.: strātum litkovrilo; kuseno, apogilo; lito Rus.: слой [sloj] slòjápri stratosfero
24. stín-(#15) -edro Gr.: ἕδρα [hédra] seĝo; benko; edro(#E) Ukr.: стіна pramstínu kvinedro, pentaedro
25. suv(o)-(#16) hidro- Gr.: ὑδρο-, el ὕδωρ akvo Uzb.: suv, suu, Kaz.: suw sùvkepálo hidrocefalo
sùvléwsi hidrolizo
26. sváz-(#17) hidr(o)- Uzb.: suv, suu, Kaz.: suw + Est.: asi svàzékśo hidracido
27. sveś- kseno- Gr.: ξένος [xénos] fremda Ltv.: svešs sveśîrmi ksenofobio
sveśújvi ksenogamio
28. ûd-(#18) -dermo Gr.: δέρμα [dérma] haŭto Nor.: hud ejûdi endodermo
kimûdi ektodermo
29. újv- -gamio Gr.: γάμος [gámos] edz(in)eco, geedzeco Ndl.: huwen ćandújvi poligamio
ejújvi endogamio
icújvi monogamio
kimújvi ekzogamio
snewújvi bigamio
sveśújvi ksenogamio
30. ulj-(#19)(#K-) -sfero Lat.: sphaera, Gr.: σφαῖρα [sphaîra] globo Slvk.: guľa puolúljo hemisfero
rènkuljo kromosfero
31. utl-(#20) acet- Lat.: acētum vinagro Alb.: úthull útlato acetato
32. wigl-(#21) lip(o)-(#22) Gr.: λίπος [lípos] graso Lkt.: wígli wìgléhi liposomo
33. zem(i)-(#23) geo- Gr.: γεω- [geo-] tero Ltv.: zeme nuozémo apogeo
zèmiberáśto geografio
zèmílmo geologio

Ĉineca skemo

Ĉine Pinjine Kitake Ekzemplo Senco
shuǐ suv- súvuko(#1) hidro(#2)

Radikoj pri koloroj troveblas en la paĝo pri etimologiaj koloroj.

Al la sekva ĉapitro
14.03.2022