Kitakujo 

Lingvoj / Kéliri

a) Enkonduko / enbrúŋeni

ansóno(#1) antonimo Sans.: an-, Kim.: an- + vidu malsupre
kéli lingvo Est.: keel (Gen.: -e), Mrdv.: kel', (Fin.: kieli, Mong.: хэл [ĥel])
rázdi Gt.: razda (Mn.A.Ger.: rarta)
tíli Kaz.: til (Turk.: dil)
bahási fremdlingvo Ind.: bahasa
cúza kéli Sor.: cuzy + vidu supre
dzúla kéli Juk.: dzul 'Fremder' + v-u supre
ráźdu dialekto Gt.: razda + sonŝanĝo
jájti(#2) ĵargono Kim.: iaith [jeith] (Pl.) ieithoeth [jäitheuth] 'Sprache(n)' (Korn.: yeth)
kvídi frazo Mn.Angl.: cwide
tókomo TokP.: tok (Kreol.(TT): taak 'sprechen, reden') + sufikso
otbíra kéli(#3) gepatra lingvo,
denaska lingvo
Rus.: „от“ [ot] "de" + Mn.Irl.: „biru“ "mi naskas; mi portas"
+ Est.: „keel“ (Fin.: „kieli“) "lingvo"
pojstárnu(#4) elipso Fin.: pois + Het.: tarna-
sóno vorto Fin.: sana, Est.: sõna (NSam.: sátni, gen.-ak. sáni, pl.: sánit)
& Hung.: szó, Mans.: sow
sòno-pélto vortokampo vidu antaŭe + Fin.: pelto
són-soj-fépolo(#5) sintakso vidu antaŭe + Ĉer.: so-i + Vj.: phép
snew-kéla dulingva Eg.: snéwe (Par. Kopt.: snav (m.), snouti (f.)) + v-u supre
tólku(#6) senco Jid.: tolk

b) Sonoj / búnjiri

Vidu ankaŭ en la ĉapitro pri legado kaj skribado.

Enkonduko / enbrúŋeni

búnji(#1) sono Ind.: bunyi bùnji-ópetu(#2) fonetiko vidu maldekstre + Fin.: opettaa
bùnji-kísto sonŝanĝo vidu supre + Lit.: kisti      
búnjejni fonemo Ind.: bunyi + Mn.Lat.: oinos, Gl.: oinos, Mn.Irl.: oín, (ôen), Dgsp.: oin-o-, -a-,-ata + ablaŭto búnjejni-ópetu(#3) fonologio vidu supre
búnjumo(#4) vidu supre + sufikso búnjumo-ópetu(#3) vidu supre

Laŭ vortopozicio / loŋ sòn-dzájajko

ánti-búnjo fina sono Nep.: antaa, antim + Ind.: bunyi
ensóna búnjo envorta sono = + Fin.: sana, Est.: sõna (NSam.: sátni, gen.-ak. sáni, pl.: sánit) & Hung.: szó, Mans.: sow + Ind.: bunyi
kwánzo-búnjo komenca sono Sva.: kuanza + Ind.: bunyi

Laŭ speco / loŋ rúśi

apabúnjo ablaŭto Sans.: ápa, Mes.: apa + Ind.: bunyi
èkud-ićbúnjo(#1) duonvokalo Kaz.: eki + Ser./Kr.: udio + Ind.: bunyi
icbúnjo(#2) monoftongo Fin.: yksi, Est.: üks; Hung.: egy + Ind.: bunyi
ićbúnjo(#3) vokalo Karl.: iće, ićće- (Fin.: itse, Est.: ise, Sam.: jeś, Mrdv.: eś, äś) + Ind.: bunyi
òjve-búnjo(#3) Gr.: oios, Av.: aêva, Mn.Per.: aiva + Ind.: bunyi
snewbúnjo(#4) diftongo Eg.: snéwe (Kopt.: snav) + Ind.: bunyi
subúnjo(#5) konsonanto Lit.: su + Ind.: bunyi
śir-búnjo umlaŭto Ger.: zirka + Ind.: bunyi
umbúnjo Ger.: um + Ind.: bunyi
tirbúnjo(#6) triftongo Rus.: три [tri], Alb.: tre, tri, Irl.: tri, ..., Nep./Bng.: tin, Hin.: tiin + Ind.: bunyi

Laŭ artikulacia pozicio

bek-bùjki-búnjo retroflekso TokP.: bek + Turk.: bükmek + Ind.: bunyi
dànto-búnjo dentalo Lit.: dantis, Kim.: dant + Ind.: bunyi
dùjko-búnjo velaro Mi + Ind.: bunyi
kôgaju-búnjo palatalo Jap.: kôgai + Ind.: bunyi
sènki-búnjo nazalo Keĉ.: senqa + Ind.: bunyi
vòśti-búnjo labialo Cig.: (Burg.) voscht, (Arl.) voš, (pl.) vošta; (Lov.) vušt, (pl.) vušta + Ind.: bunyi
vòśtidànto-búnjo labiodentalo Cig.: (Burg.) voscht, (Arl.) voš, (pl.) vošta; (Lov.) vušt, (pl.) vušta + Lit.: dantis, Kim.: dant + Ind.: bunyi

c) Diversaj nomoj / dórćari námiri

ki-ásara azerbajĝana Keĉ.: Asar simi (Asarsuyu, Asirwayan)    
ki-avanjéŋa gvarania Gua.: ava ñe'ẽ    
ki-bálba nepala Mong.: Балба [Balba] 'Nepal' ("Nepalo")    
ki-báŋra bengala Beng.: বাংলা [baṅla]    
ki-bérca(#1) greka Geo.: ბერძნული [berdsnuli] 'griechisch'    
ki-bójpa tibeta Tib.: b'öpa    
ki-cvána cvana Cv.: Setswana    
ki-ćína ĉina Esp-o: ĉina; Turk.: çince [ĉinĝe]; Sing.: cīnə
(en cīnə bāsāvə, cīnə kārəyā kaj cīnə kāri)
   
ki-źúŋa Ĉin.: [zhōng], Kant.: zung1    
ki-déŋa keta Ket.: ²dɛʾŋ (pluralo de ²kɛʾt 'Mensch' "homo") mo-déŋu Keto
ki-dújća germana Pld.: düütsch (Jap.: Doitsu 'Deutschland')    
ki-voaksa Lit.: Vokietijà, vókietis, Ltv.: Vācija, vācietis, vācu    
ki-zermána Sva.: ki-jerumani, Malaj.: jerman, Ind.: Jérman,
(Fiĝ.: Jamani; Sing.: jarman)
   
ki-dújka turka N.Sam.: Durka & Gua.: Tuykia    
ki-éjdala itala Kim.: Eidal    
ki-éwska vaska, eŭska Vask.: euskaraz 'auf Baskisch'    
ki-gálika skot-gaela Skotg.: Gàidhlig [Gaalik]    
ki-gastélra hispana Vask.: gazteleraz 'auf Spanisch'    
ki-gêlgja irlanda Irl.: Gaeilge [ge:l´g´ë]    
ki-gríŋa(#a) angla Keĉ.(Ekv.): gringo bo-gríŋo Usono
ki-íŋra(#2), (#b) Sva.: ki-ingereza (Sing.: ingirisi (en ingirisi bāsāvə,
ingirisi kārəyā kaj ingirisi kāri); Malaj.: inggeris;
Ind.: Inggeris)
   
ki-sáwsa(#c) Korn.: Saws 'Engländer' ("anglo") bo-sáwso Anglujo
ki-gúda blankrusa Lit.: gùdas 'Weißrusse'    
ki-hénda hindia Per.: هند [hend]    
ki-héndśima indonezia vidu supre    
ki-húrvata kroata Keĉ.: Hurwat simi (Hurwatsuyu)    
ki-ígawna estona Ltv.: igaunis "estono"    
ki-írona oseta Oset.: ирон [iron]    
ki-jégmàpa islanda Hung.: jég + Map.: mapu    
ki-jótwila vjetnama G.Ĉin.: [yot6] + Map.: wilhi    
ki-kalála grenlanda Gron.: kalaallisut    
ki-lúgmapa Kant.: lug6 (en: lug6-xig1, lug6 ca4) + Map.: mapu    
ki-kalunáta dana Gron.: qallunaatut    
ki-léda litova Est.: Leedu    
ki-lénka pola Lit.: lenkas (Pl.: lech, Hung.: lengyel)    
ki-ljáka selkupa Ket.: ²l'aʾk 'Selkupe' mo-ljáku selkupo
ki-lótva latva Pl.: Łotwa, Ĉeĥ./Slvk.: Lotyšsko    
ki-mímsa itelmena Itelm.: мимс [mims] 'Frau'    
ki-niz-mápa nederlanda Slov.: nizek, Rus.: низкий [nizkij] (Pl.: niski) + Map.: mapu    
ki-nóhhca ĉeĉena Ĉeĉ.: noxcijn (muot)    
ki-pâtnípa(#3) hungara Mal./Irul.: pattu, Tam.: paththu + Cig.: nip    
ki-pĩkpúta(#4) norvega Map.: piku + Rus.: путь [putj]    
ki-pránca franca Lit.: prancuzija "-io", Est.: prantsuse, Sing.: pransə (en pransə bāsāvə,
pransə kārəyā kaj pransə kāri), Esp-o: franca
   
ki-válhha(#5) Mn.A.Ger.: „Wal(a)h“ kaj Mez.A.Ger.: „Walch, Walhe    
Kiréna(#6) kitaka, kirena Sva.: ki- + Fr.: René Kiréniesu Kitako, Kireno
Kitáka(#6) Sva.: ki- + Sur.: taki Kitákiesu
ki-rêna(#7) portugala Sva.: Kireno (Ureno, Mreno) mo-rênu(#6) Portugalo
ki-sájnska sveda Isl.: sænsku [sainskü]    
ki-sájsna anglosaksa Kim.: Saesneg [seisneg] 'englisch'    
ki-sâma(#8) samea, lapona Fin.: saame    
ki-sèmsújpa(#9) japana Nub.: sémsi + Gua.: ypy    
ki-sómka(#10) armena Geo.: სომხეთი [ßomcheti] 'Armenien', სომხური [ßomchuri] 'armenisch'    
ki-sórba soraba diversaj ki-notàmosórba(#11) malsuprasoraba
ki-dàksisórba(#12) suprasoraba
ki-suoma finna Fin.: suomi (Ltv.: soms "finno", somiete "finnino",
somu valoda "finna lingvo")
   
ki-śkiptára albana Alb.: shqiptár    
ki-tanbórga luksemburga Sans.: tanú + Fer.: borg    
ki-véna rusa Fin.: Venäjä "ruslando", Est.: vene keel "rusa lingvo"    
ki-vírka georga, kartvela Arm.: Վիրք [Virkʿ]    
ki-vĩta(#13) fiĝia Fiĝ.: Viti "Fiĝio", Kai Viti "fiĝiano" mo-vĩtu Fiĝiano
ki-vláhha rumana SerbKr.: Vlàh 'Rumäne' vláhhiesu rumano
ki-vugára bulgara Gua.: Vugária    

Vidu ankaŭ sub landoj.

d) Afiksaro / gubándolo

dźja- -famili- Ĉin.: [jiā] (en 家庭 [jia-tíng] 'Familie') dźja-túrka tjurka
dźjo-(#1) -familieg- dźjo-urála urala
ki-(#2) -lingvo Sva.: ki-    
zu- -grup- Ĉin.: () [] 'Gruppe' zu-sláva slava

e) Rilataj verboj / bécari gèra-sónori

na-bóla paroli Hin.: bolna, bol!, bolo!, Pnĝ.: bolṇa, Bng.: bol-a
na-ríma Keĉ.: rimay
na-tóka TokP.: tok (Kreol.(TT): taak 'sprechen, reden')
na-ćola-ćála rakonti stultaĵojn Ind.: cola-cala
na-ćúpa rekomendi Tlng.: chup
na-népta Snĉ.: nëpët
na-díha diri Ĉer.: diʔ
na-héla Mong.: хэлэх [ĥeleĥ]
na-kvéda Nor.: kveda, kvede, Sfr.: kweede
na-néna Sva./Ĉĉv.: -nena
na-gvára babili Rus.: говорить [gëvarítj]
na-rúpta(#1) Fin.: rupattaa*
na-jámpa aserti Mi
na-kâla(#2) voki Isl./Sve.: kalla, Nor.: kalle, Ger.(dial.): kallen
na-kólima(#3) TokP.: kolim
na-mahhára balbuti Enc.: maxaro´
na-paníma kompreni Rus.: понимать [pënimátj]
na-práta Ltv.: pratu
na-sélta klarigi Est.: seletama, seletada
na-spíla rakonti Gt.: spillôn 'verkündigen, erzählen'
na-śéma(#4) diri; paroli Sva.: -sema
na-télora misprononci r kaj l Ind.: telor
na-térza retbabili Ltv.: tērzēt
na-tôlka(#5) traduki Est.: tõlkima (Ltv.: tulkot; Kos.: uku|tolika)

Al la sekva ĉapitro
30.11.2021