Kitakujo 

Vetero / nálśi

a) Temperaturoj / tèpo-stójkuri, cìre-méloriLaŭ aziaj modeloj, en kiuj eco-substantivoj estiĝas el antonimaj adjektivoj

círa malvarma Tar.: cir-a círima malvarmeta círegva malvarmega
kisína Alg.: kisina kisíneka,kisín-ima kisínegva
mírza(#1) Slov.: mrzlo mírzima mírzegva
méla varma Hung.: meleg, Ostj.: mêlëk;
Kalm.: mel^ün
méleka varmeta mélegva varmega
tépa Ukr.: teplyj, teplo, Slvk.: teplý(#2) tépima tépegva
dágu, -i varmego Lit.: dãgas andága malvarmega dága
tèpo-stójku(#3) temperaturo vidu supre + Ma.Sor.: stołk        

b) Heleco / léwkeśo

léća malhela Snĉ.: ɬ
támna Kr.: taman
léwka hela Gl.: leucos

c) Sekeco / śáwseśo

némla malseka Turk.: nemli 'feucht, naß'
kúsa seka Kom.: koś, Mar.: kukŝo
śáwsa Lit.: sausas & Kopt.: ŝow(e)

d) Ĉielo / népsu

álpsi nubo Het.: alpas paálpsa sennuba
mégi Ind.: méga, Sans.: megha, Bng.: megh paméga
wásko Kri.: wasko pawáska
dáŋu ĉielo Mn.Pr.: dângus, Dangus    
népsu Het.: nepiš    
dźálo fulmotondro Uzb.: dshala    
fúu(#1) ĉiu vetero(#2) Jap.: fuu    
gelápa malhela; nuba Ind.: gelap    
grómu tondro Rus.: гром [grom]    
kílatu fulmoradio; fulmo Ind.: kilat    
kìlato-derógu(#3)(#4) ĉielarko Ind.: kilat + Rus.: дорога & Heb.: dereg ktp.    
kìlato-dóro(#3) Ind.: kilat + Jap.: dôro    
mígli(#5) nebulo Lit.: miglà    
táza freŝa Turk.: taze    
túmnu(#6) nebulo; vualo Rus.: туман [tuman]    
tvánka sufok-aera Lit.: tvankus    
wáti nordlumo Alg.: wate    

e) PrecipitaĵojGermane: Niederschläge / ismégu (LV: elnubo)

ásći pluvo Aĉum.: ásĉi (dial.) asĉi ásćimi pluveto ásćegvo pluvego
rájno Angl.: rain [rejn] rájneko rájnegvo
svási Toĥ.A: swase svásimi svásegvo
cásu neĝo Mong.: цас [tsas] cáselmo neĝero càsu-ásći,
càsu-rájno
càsu-svási
neĝpluvo
ŋákru Niv.: ngaq-r ŋákrelmo ŋàkru-ásći,
ŋàkru-rájno
ŋàkru-svási
ŋéki Snĉ.: ŋeqë ŋékelmo ŋéki-àsći,
ŋèki-rájno
ŋèki-svási
dáu roso Pld.: dáu, Ndl.: dauw(#1) jègdáu(#2) prujno    
jégelmo(#3) hajlo Hung.: jég + Hung.: elem        
jègi-svási(#4) Hung.: jég + Toĥ.A: swase        
kívuso(#5) Fin./Est.: kivi        
tjúvi Enc.(Mang.): t'ûwi na-tjúva hajli    

f) Ventoj / véjuri

kjálo vento Km.: khyå'l pakjála senventa
véju Lit.: vejas pavéja
nòdina venta Alg.: nodin    
pjúhu ŝtormo Km.: pyu'h    
śúśu brizo Tlng.: SuS    

g) Klimato / nárśu

énkwi sezono Snĉ.: enëxw [-hw]
mórzu frosto Sor.: mróz
nálśi vetero Kor.: nalŝŝi
nárśu(#1) klimato

h) Aliaj terminoj / kítari sónomori

híli luno Vask.: hil(a)
mêni Gt.: mêna
hújlu stelo Alb.: hyll [hül], y/ll-i, (pl.) -je-t
nóksi Ĉer.: no-ki-si
íhhu glacio Oset.: их [iĥ]
jégi Hung.: jég
ínti suno Keĉ.: inti
sémsi Nub.: semsi
tógo Ted.: toggo, togo
kóŋi aero Kor.: kong/i
śémi Ppl.(Sayula): s:e'm [ŝe?m]®

i) Jene frazoj pri vetero:

Kitake Esperante germane france hispane
tecíra estas malvarme es ist kalt il fait froid hace frío
tetáza estas freŝe es ist frisch il fait frais hace fresco
tedága, temélegva estas varmege es ist heiß il fait chaud hace calor
tekjála, tevéja estas vente es ist windig il fait du vent hace viento
temója (nálsaw) estas bele es ist schön (Wetter) il fait beau (temps) hace buen tiempo
tedíno-léwka estas tag-hele es ist Tag (hell) il fait jour hace luz

RIM: La germanaj, francaj kaj hispanaj ekzemploj estas el: "Die Sprachen der Welt", paĝo 448

Al la sekva ĉapitro
24.07.2021