Kitakujo 

Manĝo / Máko, Éto, Njámo

Vidu ankaŭ la ĉapitron pri trinko.

a) Ĝeneralaj esprimoj / sómari bájiri

bóku malsato Cig.: bokh(#1)    
kástu Het.: kast-, kastas (kistant-, kist), Toĥ.B: kast    
cádla sata Mong.: tsadlaa nacádlintja, namecádla satigi
bil-ŋópa Alb.: ngop 'sättigen, satt machen' ("satigi") naŋópa
ispája(#2) Het.: ispai naispájintja, nameispája
na-déja suĉi Ltv.: dêt, dêju déjelo suĉilo
na-njónja Sva.: -nyonya njónjelo
ízo gusto Hung.: íz paíza, ízotlena sengusta
na-láka leki Arm.: lakem, Lit.: làkti, Ltv.: lakt    
na-lápa Arm.: lap'el, Alb.: lap, Mn.Angl.: lapian    
na-líha Sans.: lih-    
na-njâla(#3) Hung.: nyal- (Ĥan.: n'âl-, n'ât-)    
na-línkva gluti Kim.: llyncu    
na-njéla Hung.: nyelni    
na-lûpa(#4) vori Alb.: llup    
na-máka manĝi Ind.: makan mákaso manĝaĵo
na-éta Pld.: äten, eten, Mn.Pld./Mn.Angl.: etan, Mn.Nor./Isl.: eta,
Het.: etmi, etwani, etun, eter; Hung.: étel
étaso
njam Sirj.: ńam- njámaso
na-melúka maĉi Mal.: melluka(#5)    
na-ŋékweta(#6) Snĉ.: ngekwët    
śébu manĝaĵo(#7) Eg.: šbw [sheboo]    
gòjzu-máko matenmanĝo Vask.: goiz + Ind.: makan    
dèli-máko tagmanĝo Hung.: dél + Ind.: makan    
òroju-máko vespermanĝo Mong.: oroj + Ind.: makan    
na-wóta manĝi(#8) Lak.: wóta (wawata) 'essen' ("manĝi") (k-u wóyute 'Essen' ("manĝo")) wótaso manĝaĵo(#7)

b) Manĝilaro, manĝujoj kaj trinkujoj / mákelolo, mákensori va pítensori

mákelo manĝilo Ind.: makan + sufikso
mákenso manĝujo

Manĝilaro / mákelolo

gárpu forko Ind.: garpu    
haméśko kulero Ĉjn.: háméško haméśkimo kulereto
lápelo(#1) Arm.: lap'el, Alb.: lap, Mn.Angl.: lapian lápelimo
skéjdo Isl.: skeiđ skéjdimo
na-kátima tranĉi TokP.: katim + Ger.: -el kátimelo tranĉilo
makdârimo(#2) manĝbastoneto Ind.: makan + Kur.: dar + Gua.: mi    
na-mújka(#3) ĉerpi Vj.: múc(#4) mújkelo ĉerpilo
wótildo(#5) tranĉilo Lak.: wóta (wawata) 'essen' ("manĝi") (k-u wóyute 'Essen' ("manĝo"))
+ Mong.: илд [ild]
   

Manĝujoj kaj trinkujoj / mákensori, pítensori, úpjensori va kísensori

gelási glaso Ind.: gelas, Ger.: Glas, Fin.: lasi
kéndi kruĉo Ind.: kendi
kúpi, kúpo taso Fin.: kuppi, Irl.: cupán [kupan],
(Jap.: koppu, Angl.: cup [kAp])
lâku(#1) telero Maj.: lac [-k](#2)
tihálu Bng.: thala 'Teller' ("telero")
pelíŋu botelo Brm.: pëling

V-u ankaŭ ĉe vazoj.

c) Manĝaĵoj / mákasori, étasori, njámasori

étaso manĝaĵo Pld.: äten, Mn.Angl.: etan + sufikso
mákaso Ind.: makan + sufikso
njámaso Ngan.: n´am-, ñam- (ñomo-, ñom-, ñêmê-, ñêma"kê-, ñan-) & Pat.: njam + sufikso

Farunaĵoj / méljasori

gúbo farunbulo Kos.: um|gubo [2, imi] 'Mehl' ("faruno")
gúksu nudelo Kor.: guk.su
mákso pasto Kvn.: macse [ma'kse] 'Teig' <Ety (MASAG)>
méljo(#1) faruno Ger.: Mehl, Pld.: Mähl, Mn.Pld.: melo, Alb.: mjell, miell-i

Fiŝaĵo / kálaso, kíraso

sláŋtaso haringaĵo Snĉ.: sl-ang´ët
wéćaso perkaĵo Snĉ.: weči

RIM: Ĉiam aldoniĝas la sufikso -aso komparebla kun Esperanta -aĵo.

V-u sub fiŝoj.

Fruktoj / méjvi

ámbi mango Mr.: आंबा [āmbā] ámb-ilći mango-arbo
áplo(#F) pomo Pld.: Appel, Bal./Bng.: apel,
Kos.: i|apile
ápl-aswu pom-arbo, pomujo
máhhmeno(#F) Ĉjn.: ma'xemeno máhhmen-ilćo,
máhhmen-àswu
árcu junipero Mong.: arc árco(#A) juniper-bero
áwgli frukto(#1) Ltv.: auglis    
rúru Keĉ.: ruru    
bátili(#F) pruno Aĉum.: batdi [bat.ih]~[bat´dih],
batdilóo [bAt´dilóo]
bátil-ilći,
bátil-àswu
prunujo
brámlu(#F) rubuso Skot.: brammle [braml] bráml-ilću rubusujo
cálmi(#F) mandarino Tib.: ts'aluma cálm-ilći mandarinujo
ćeréśni(#F) ĉerizo Cig.: tschereschna ćeréśn-ilći,
ćeréśn-aswu
ĉerizujo
dárzi(#F) piro Alb.: dárdhë dárz-aswu pirujo
endízi(#F) banano Sva.: ndizi endíz-ilći bananplanto
eśkóli(#F) pampelmuso Heb.: אשכולית [eŝkolít] eśkól-ilći pampelmusujo
icúŋi oranĝ-arbo Knjr.: icunga icúŋo(#A) oranĝo
indímu citron-arbo Knjr.: indimu indímo(#A) citrono
kémkwi(#F) groso Snĉ.: qemk´w kémkw-ilći grosujo
lájći(#F) avelo Alb.: lajthí lájć-ilći avelujo
malíni(#F) frambo Rus.: малина [malina],
Slvk.: malina
malín-ilći frambujo
málseŋi(#F) mirtelo Snĉ.: mal´sëng málseŋ-ilći mirtelujo
mári bero Fin.: marja    
ménehi Ĉjn.: mene    
méjvi fruktoj(#2) Turk.: meyva [mejva]    
mockári(#F) ribo Geo.: mozchari mockár-ilći ribujo
nióru(#F) kokoso Malaj.: nior niór-ilću kokos-palmo
śálki(#F) akvomelono Alb.: shalqí    
tárko(#F) juglando Tib.: tarka tárk-ilćo juglandujo
tílkwo(#F) frago Snĉ.: t´il´ëqw tílkw-ilćo fragujo
tímbi(#F) daktilo Ted.: timbi tímb-ilći daktilujo
vèjnu-mári(#3) vinbero Est.: vein + Finn.: marja véjnilću(#4) vinberujo
na-pevúka(#1) maturiĝi Sva.: -pevuka
na-pójma pluki Fin.: poimia
túma matura Km.: tu'm

Kukoj / Káwkuri

káwku kuko Pld.: Kauken mèjvikáwku fruktokuko káwkoko(#1) kekso

Laktaĵoj / málkasori, piénasori, súsasori

hháćo kazeo Geo.: chatsch´o
málko(#1) lakto Rus.: молоко [mëlakó], Angl.: milk, Pld.: Melk, Mez.Pld.: melk, Gt.: miluks(#2)
piénu Lit.: pienas, Ltv.: piens(#3)
súsi Ind.: susu
macóni jogurto Geo.: maz´oni
túri fromaĝo Gr.: τυρι [turi], τυρος [turos], Hung.: túró
vátki selakto Pld.: Waddick
vóju(#4) butero Fin.: voi, Est.: või, Hung.: vai, Vog.: вōй [vôj](#5)

Legomo / gréni

bùm(i)áplo terpomo Ind.: bumi(#1) + Pld.: Appel
ćipíno tomato Ppl.(Sayula): chipin
pómsi Mi
gómbo fungo Hung.: gomba
gréni legomo Pld.: gräun, grön "verda" (> "legomo")
hérni pizo Fin.: herne
ílro(#2) Vask.: ilar
iśímo maizo Kiĉ./Aktk.: ixim [išim] (Juk.: xi'im, ixi'im)
kóću papriko Kor.: ko.ch'u
mórkvo karoto Ger.: Möhre, Rus.: морковь [morkovj],
Kr.: mrkva, Ĉeĥ.: mrkev
pápu fazeolo Fin.: papu*
spéjo brasiko Km.: spe'y
táŋi kukurbo Kos.: i|thanga [3, ama]
trásko kukumo Km.: tråså'k

Nuksoj / oźékiri

lájći avelo Alb.: lajthí
oźéki nukso Pl.: orzech [oĵeĥ]
tárko juglando Tib.: tārkā

Ovaĵoj / jájkasori

ípko ovo (de birdo) Sr.: iipx [îpx/] ípkaso ovaĵo el birda ovo
na-pújva kirli Gua.: pyva pùjvo-ípkaso kirl-ovaĵo

Pano / léjpi, róti

bùm(i)àplo-léjpi terpompano Ind.: bumi(#1) + Pld.: Appel + Fin.: leipä*, Mez.A.Ger.: leip    
léjpi pano Fin.: leipä*, Mez.A.Ger.: leip léjpeko, léjpimo paneto (ne bulko!)
róti Ind./Nep.: roti, Hin.: rótii, Pnĝ:.: róṭī 'Fladenbrot' ("flanpano"), Pŝt.: róṭi(#2)    
léjpuśko(#3) krustopeco de pano,
finpeco de pano
Fin.: leipä*, Mez.A.Ger.: leip + A.Sor.: chlěbušk    
gàjdi-léjpi tritikopano Mn.Pr.: gâidîs, Gaydis + Fin.: leipä*, Mez.A.Ger.: leip    
kvèjti-léjpi Smg.: kvėitē, Norv.: kveite + Fin.: leipä*, Mez.A.Ger.: leip    
míska léjpi miksa pano Lat.: misceo + Fin.: leipä*, Mez.A.Ger.: leip    
rùgi-léjpi sekalopano Mn.Pr.: RUGIS, Rugis, Lit.: rugys; rugiai + Fin.: leipä*, Mez.A.Ger.: leip    
źémljo(#4) bulko Slvk.: žemľa    

Rizaĵoj / násasori

ketáno glu-rizo Ind./Bal.: ketan
nási rizo Ind./Bal.: nasi
wáli rizo kuirita Sva.: wali

Saŭcoj / źéburi

nûmo(#1) oleo Tib.: num
źébu saŭco Kant.: zeb1 (en: guo2-zeb1, cang4-zeb1)

Spicoj / izókuri

burámu bruna kando Tib.: b'uram
cúkru sukero Lit.: cukrus, Hung.: cukor, Cig.: cukro, Ger.: Zucker, Ma.Sor.: cukor
dárći cinamo Bng.: darcini, Arm.: Դարչին [darčʿin]
emrídźi(#1) pipro Km.: mri'dj
ínći salo Apĉ.: inchi
lóno Cig./Hin.: lon
sóli Est.: sool, Rus.: соль [solj], Ma.Sor.: sol
jámuśjo marsalo Nen.: jamʔ, yam, Ngan.: jam & Neg.: jám + Jap.: shió
lúku cepo Rus.: лук [luk]
ŋótazi(#2) dolĉigilo Vj.: ngọt + Est.: asi (Fin.: asia) + konsonanta alterno
píkaśjo kuirsalo Sva.: -pika + Jap.: shió
púndu ajlo Tam.: puundu, pundu
-śjo -salo Jap.: shió
útlu vinagro Alb.: úthull
zanźábli zingibro Uzb.: занжабил [zanjabil]
zíri kumeno Uzb.: зира [zira]

Supoj / sámlori, slápiri

sámlo supo Km.: så'mlå
slápi Snĉ.: sl-ap´
sómli buljono Km.: så'mlå + ablaŭto
jási unupota manĝaĵo Mand.: yaasa

Viando / máso

ádvaso ĉevalaĵo Mong.: aduu
búznaso kapraĵo Cig.: buzno; buzni, Trk.: buzas, Av.: buza-
hánaso anseraĵo Fin.: hanhi
jánsaso bubalaĵo Ĉer.: yv-su
jérśi kolbaso Arm.: jerschik
kájaso konkaĵo Jap.: kai
káwaso(#1) bovaĵo Angl.: cow, Sur.: kaw, Pld.: Kauh
kérkaso kokinaĵo Gr.: κερκος [kerkos], Mn.Irl.: cercc
kôndaso(#2) Sng.: kɔ́ndɔ̀
kúcaso meleagraĵo Juk.: cutz [kutc]
kúćaso porkaĵo Keĉ.: kuchi, Ajm.: khuchi
máso viando Ĉeĥ.: maso, Cig.(Lov.): mas, (Pl.) mása, (Romano): mâs(#3)
màsoklújtu viandobulo Ĉeĥ.: maso, Cig.(Lov.): mas, (Pl.) mása, (Romano): mâs(#3) + Skot.: clootie [klüütî]
óvicaso ŝafaĵo Rus.: овца [ovca], Pl.: owca, Lat.: ovis, Hisp.: oveja
sílvi lardo Fin.: silava
śinátaso anasaĵo Ger.: schnattern
śóśaso leporaĵo Cig.: šošoj (Pl.) šošoja, schoschov
tlánaso cervaĵo Niv.: tlani

RIM: Al besto-nomo, kies viandon oni uzis, ĉiam aldoniĝas la sufikso -aso komparebla kun Esperanta -aĵo. Simile, sed per aparta sufikso tion faras la litova lingvo (suf. -iena [HBLS, paĝo 316]).

Aldonaĵoj / gudájasori

bùm(i)áplo terpomo Ind.: bumi(#1) + Pld.: Appel
nási rizo Ind.: nasi

Dolĉaĵoj / svádasori

burámu bruna kando Tib.: b'uram        
jéksi glaciaĵo Hung.: jég, (Fin.: jää, jäätelö) + s        
kakáaso(#1) ĉokolado Maj.: cacau [kakau] + sufikso        
káwku kuko Pld.: Kauken àplo-káwku pomkuko káwkoko(#2) kekso
klújta mèjvi-sámlo bula fruktosupo Skot.: clootie [klüütî](#3) + Turk.: meyva [mejva] + Km.: så'mlå        
klújta mèjvi-slápi Skot.: clootie [klüütî](#3) + Turk.: meyva [mejva] + Snĉ.: sl-ap´        
médzi(#4) mielo Fin.: mesi, Hung.: méz,
Slvk.: med, Jap.: mitsu
       

d) Preparo / gatváneni

furáhi rostaĵo Jap.: furái furáheni rostado bil-furáha rostita
na-ópa(#1) rosti Aĉum.: -oph'- ópeni bil-ópa
na-ódźa(#2) kradrosti Kos.: uk|oja ódźeni kradrostado ódźelo kradrostilo
na-péka baki Rus.: пеку [peku],
Ukr.: pekty; Alb.: pjek
pékeni bak(ad)o bil-péka bakita
pèka-stábni bak-forno v-u supre + Mn.Pr.: Stabni        
na-píka kuiri Sva.: -pika píkeni kuir(ad)o bil-píka kuirita
na-pújva kirli Gua.: pyva pújvelo kirlilo    
na-púrua boli Tar.: puru-a púrueni bol(ad)o rul-púrua bolinta
bépu fornelo Vj.: bêp        
na-mújka(#3) ĉerpi Vj.: múc(#4) mújkelo ĉerpilo    
na-stéka friti Sve.: steka stékeni fritado bilstéka fritita
na-uśnéla knedi Cig.(Arli): ušnela uśnélelo knedilo    
wígli graso Lak.: wígli wígluso oleo    

e) Gustoj / ízori

ékśa acida Turk.: ekşi
gárśa abomena Arm.: garšim
ínća sala Apĉ.: inchi
lóna Cig.(Rom.): lon
sóla Est.: sool, Rus.: соль [solj], Ma.Sor.: sol
mílsa dolĉa Irl.: milis, milse
sváda Sans.: svādùs
njâta(#1) sengusta Vj.: nhạt
tiéma bongusta Ĉin.(Gabl.): [t'iêm] (Ĉin.: [tián])
újsda amara Ĉer.: u-yv-s-di

f) Ejoj / ájkori

gàśe-mákajko(#1) restoracio Luv.: gaši- + Ind.: makan + sufikso
gíć-ajko gastejo Mong.: gijčin + sufikso
káf-ajko kafejo Esp-o: kafo, Ger.: Kaffee + sufikso
mák-ajko manĝejo Ind.: makan + sufikso
pítajko trinkejo Rus.: пить [pitj], Kr.: piti + sufikso
té-ajko teejo Esp-o: teo + sufikso

Al la sekva ĉapitro
23.09.2021